Từ ‘học tập và làm theo’ đến ‘học tập, thực hành’: Bước ngoặt trong tư duy lãnh đạo của Đảng
Thực tiễn hơn một thập niên triển khai Chỉ thị số 05-CT/TW (2016) đã tạo chuyển biến rõ nét trong xây dựng, chỉnh đốn Đảng, góp phần ngăn chặn suy thoái tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống và củng cố niềm tin của Nhân dân. Kết luận số 01-KL/TW (2021) tiếp tục nhấn mạnh yêu cầu học tập, làm theo và nêu gương, gắn với bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng.
Tuy nhiên, thực tiễn vẫn bộc lộ hạn chế nhất định. Chỉ thị số 07-CT/TW đã thẳng thắn chỉ ra: ở một số nơi, việc học tập và làm theo Bác còn mang tính hình thức, thiếu chiều sâu, chưa chú trọng đúng mức việc thực hành và vận dụng phương pháp Hồ Chí Minh; chưa tạo được chuyển biến thực chất từ nhận thức sang hành động. Đây chính là cơ sở để Bộ Chính trị ban hành Chỉ thị mới.
Điểm nổi bật của Chỉ thị số 07 là sự thay đổi cách tiếp cận. Nếu Chỉ thị số 05-CT/TW tập trung vào “học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh”, thì Chỉ thị số 07-CT/TW nhấn mạnh “đẩy mạnh học tập, thực hành tư tưởng, đạo đức, phương pháp, phong cách Hồ Chí Minh trong giai đoạn phát triển mới”. Việc bổ sung “thực hành” và “phương pháp” không chỉ là điều chỉnh ngôn từ mà phản ánh bước phát triển về chất trong tư duy lãnh đạo của Đảng.
“Thực hành” mang hàm ý sâu sắc hơn “làm theo”. Nếu “làm theo” chủ yếu nhấn mạnh noi gương, rèn luyện phẩm chất, thì “thực hành” đòi hỏi vận dụng sáng tạo tư tưởng Hồ Chí Minh vào lãnh đạo, quản lý và giải quyết các vấn đề thực tiễn. Học tập phải chuyển hóa thành năng lực hành động và kết quả cụ thể.
Đặc biệt, Chỉ thị số 07-CT/TW đặt phương pháp Hồ Chí Minh ngang hàng với tư tưởng, đạo đức và phong cách. Đây là điểm mới có ý nghĩa lý luận sâu sắc, yêu cầu cán bộ, đảng viên không chỉ học giá trị mà còn học cách tư duy, cách tiếp cận vấn đề, cách lãnh đạo khoa học, dân chủ, gần dân và trọng dân của Người. Phương pháp ấy chính là chìa khóa nâng cao năng lực giải quyết những vấn đề mới phát sinh trong bối cảnh đất nước phát triển nhanh và hội nhập sâu rộng.
Như vậy, Chỉ thị số 07-CT/TW đã đưa việc học tập tư tưởng Hồ Chí Minh từ yêu cầu giáo dục, rèn luyện phẩm chất sang yêu cầu nâng cao năng lực lãnh đạo, quản trị và tổ chức thực hiện nhiệm vụ. Đây là bước chuyển quan trọng về chất, khẳng định sự phát triển mới trong tư duy lãnh đạo của Đảng.
Thực hành tư tưởng Hồ Chí Minh - Đòi hỏi tất yếu của giai đoạn phát triển mới
Chỉ thị số 07-CT/TW được ban hành trong bối cảnh đất nước đặt ra những mục tiêu chiến lược cao hơn về xây dựng Đảng và phát triển kinh tế - xã hội. Việc học tập và thực hành tư tưởng Hồ Chí Minh vì thế không chỉ dừng ở việc hoàn thiện phẩm chất cá nhân, mà còn trực tiếp phục vụ yêu cầu kiến tạo phát triển quốc gia.
Chỉ thị nhấn mạnh phải “chuyển mạnh sang thực hành thường xuyên, tự giác, thiết thực; gắn với chất lượng, hiệu quả thực thi nhiệm vụ và kết quả phục vụ nhân dân”. Đây là sự khác biệt căn bản so với giai đoạn trước: nếu trước đây trọng tâm là xây dựng nền nếp và nêu gương, thì nay lấy kết quả thực hiện nhiệm vụ làm thước đo chính.
Một điểm mới quan trọng là sự chuyển dịch trong kiểm tra, giám sát: từ việc chú trọng kế hoạch, đăng ký sang kiểm tra kết quả thực hiện nhiệm vụ chính trị, hiệu quả giải quyết các vấn đề nổi cộm, mức độ hài lòng của nhân dân và chuyển biến thực tế trong đạo đức công vụ, tinh thần trách nhiệm của cán bộ, đảng viên. Như vậy, việc học tập và thực hành theo Bác trở thành tiêu chí quan trọng trong đánh giá cán bộ.
Chỉ thị số 07-CT/TW còn gắn việc học tập, thực hành với đổi mới quản trị quốc gia và xây dựng nền hành chính hiện đại. Những nội dung như xây dựng văn hóa lãnh đạo, văn hóa công vụ; phát huy tư duy đổi mới, dám nghĩ dám làm; ứng dụng công nghệ số, trí tuệ nhân tạo trong xây dựng học liệu số… cho thấy tư tưởng Hồ Chí Minh đã được mở rộng từ giáo dục chính trị sang lĩnh vực quản trị và điều hành.
Như vậy, Chỉ thị số 07-CT/TW kế thừa và phát triển Chỉ thị số 05-CT/TW, Kết luận số 01-KL/TW theo hướng coi tư tưởng Hồ Chí Minh là nguồn lực tinh thần, phương pháp hành động và nền tảng nâng cao hiệu lực lãnh đạo, quản lý. Đây là bước tiến quan trọng, khẳng định sự phát triển mới trong tư duy lãnh đạo của Đảng, đồng thời mở ra yêu cầu thực hành sáng tạo để biến tư tưởng Hồ Chí Minh thành động lực kiến tạo phát triển đất nước trong giai đoạn mới.
Đưa tinh thần Chỉ thị số 07-CT/TW vào thực tiễn - Nhiệm vụ trọng tâm của chính quyền địa phương hai cấp
Việc triển khai mô hình chính quyền địa phương hai cấp đang mở ra không gian phát triển mới, đồng thời đặt ra yêu cầu cao hơn về năng lực lãnh đạo và quản trị. Trong bối cảnh bộ máy tinh gọn, phân cấp, phân quyền mạnh mẽ hơn và lấy người dân, doanh nghiệp làm trung tâm, tinh thần Chỉ thị số 07-CT/TW càng trở nên thiết thực và cấp bách.
Thực tiễn cho thấy, sau khi sắp xếp tổ chức, vấn đề cốt lõi không chỉ là tinh gọn đầu mối mà là đổi mới phương thức phục vụ nhân dân. Việc trao nhiều thẩm quyền hơn cho cấp cơ sở đòi hỏi cán bộ phải nâng cao trách nhiệm thực thi công vụ. Mỗi thủ tục hành chính được giải quyết nhanh chóng, mỗi phản ánh của người dân được xử lý kịp thời đều là thước đo cụ thể của việc học tập và thực hành theo Bác. Khi khoảng cách giữa chính quyền và nhân dân ngày càng được rút ngắn, hiệu quả của việc học tập và thực hành theo Bác được đo bằng chất lượng phục vụ, tinh thần trách nhiệm và niềm tin của nhân dân đối với chính quyền.
Trong mô hình chính quyền hai cấp, việc học tập tư tưởng Hồ Chí Minh phải chuyển hóa thành năng lực thực thi công vụ và hiệu quả giải quyết công việc, hoàn toàn thống nhất với tinh thần “chuyển mạnh sang thực hành thường xuyên, tự giác, thiết thực” của Chỉ thị số 07-CT/TW. Mô hình này đòi hỏi cán bộ phải có tư duy đổi mới, bản lĩnh hành động và tinh thần dám chịu trách nhiệm. Đây cũng chính là nội dung mà Chỉ thị số 07-CT/TW nhấn mạnh: “Dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm, dám đương đầu với khó khăn, thử thách, dám hành động vì lợi ích chung; tập trung tháo gỡ kịp thời, dứt điểm các điểm nghẽn, nút thắt, khơi thông nguồn lực, tạo động lực phát triển”.
Điểm mới có ý nghĩa thực tiễn sâu sắc của Chỉ thị số 07-CT/TW là “lấy sản phẩm, chất lượng, hiệu quả công việc và sự hài lòng của nhân dân, doanh nghiệp làm thước đo”. Đây chính là tiêu chí đánh giá hiệu quả của chính quyền địa phương hai cấp. Đối với người đứng đầu, trách nhiệm nêu gương không chỉ ở phẩm chất đạo đức mà phải thể hiện qua kết quả lãnh đạo, điều hành và khả năng giải quyết vấn đề mới. Trong bối cảnh chuyển đổi số, việc ứng dụng công nghệ vào phục vụ nhân dân chính là sự thực hành phong cách làm việc khoa học, dân chủ, gần dân của Chủ tịch Hồ Chí Minh.
Chỉ thị số 07-CT/TW đã mở ra một bước phát triển mới trong nhận thức và tư duy lãnh đạo của Đảng về việc vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh. Từ yêu cầu “học tập và làm theo” đến định hướng “học tập, thực hành tư tưởng, đạo đức, phương pháp, phong cách Hồ Chí Minh”, Đảng đã nâng tầm việc học Bác từ nhiệm vụ giáo dục - rèn luyện thành phương pháp lãnh đạo, quản trị và hành động cụ thể.
Chỉ thị số 07-CT/TW không chỉ kế thừa mà còn phát triển sâu sắc các văn kiện trước đó, tạo nền tảng để việc học tập và thực hành theo Bác gắn liền với nâng cao chất lượng công vụ, phục vụ nhân dân và khơi dậy khát vọng phát triển đất nước. Đây chính là lời hiệu triệu mạnh mẽ gửi tới mỗi cán bộ, đảng viên: học Bác phải được chứng minh bằng hành động cụ thể, bằng sản phẩm thiết thực và bằng giá trị phục vụ nhân dân, để tư tưởng Hồ Chí Minh thực sự trở thành động lực kiến tạo cho sự phát triển bền vững của Tổ quốc.
