Tinh gọn tổ chức bộ máy là chủ trương lớn của Đảng nhằm xây dựng hệ thống chính trị hoạt động hiệu lực, hiệu quả, đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong giai đoạn mới. Nghị quyết số 18-NQ/TW xác định yêu cầu tiếp tục đổi mới, sắp xếp tổ chức bộ máy theo hướng tinh gọn, giảm tầng nấc trung gian, khắc phục tình trạng chồng chéo chức năng, nhiệm vụ. Trong bối cảnh đó, việc triển khai mô hình chính quyền địa phương hai cấp không chỉ là giải pháp hành chính mà còn là bước chuyển có tính chiến lược trong tư duy quản trị quốc gia.
Đối với thành phố Cần Thơ, quá trình hợp nhất không gian phát triển và tổ chức lại mô hình chính quyền đã tạo ra điều kiện thuận lợi để hình thành cấu trúc quản trị hiện đại, liên thông và hiệu quả hơn. Từ thực tiễn vận hành cho thấy, cải cách bộ máy không làm giảm vai trò quản lý nhà nước mà ngược lại còn nâng cao năng lực điều hành, rút ngắn quy trình xử lý công việc và tăng chất lượng phục vụ người dân, doanh nghiệp.
Cơ sở lý luận và yêu cầu đổi mới mô hình quản trị địa phương
Mô hình chính quyền địa phương hai cấp được xây dựng trên nền tảng lý luận về Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa, bảo đảm nguyên tắc phân định rõ thẩm quyền, trách nhiệm giữa các cấp chính quyền, đồng thời phát huy tính chủ động của cơ sở. Đây là bước chuyển từ mô hình quản lý hành chính phân tán sang quản trị tích hợp, lấy người dân và doanh nghiệp làm trung tâm phục vụ.
Tuy nhiên, trong quá trình triển khai vẫn xuất hiện một số quan điểm cho rằng việc tinh gọn bộ máy chỉ nhằm giảm áp lực biên chế hoặc xử lý những tồn tại của mô hình cũ. Thực chất, đây là cách nhìn phiến diện. Cải cách tổ chức bộ máy hiện nay là yêu cầu khách quan của tiến trình hiện đại hóa nền hành chính, hướng tới xây dựng bộ máy tinh gọn, minh bạch và có khả năng thích ứng nhanh với yêu cầu phát triển mới.
Việc giảm tầng nấc trung gian không đồng nghĩa với giảm hiệu lực quản lý, mà nhằm xác lập rõ trách nhiệm, tăng tính liên thông và nâng cao hiệu quả phục vụ. Trong bối cảnh chuyển đổi số, kinh tế số và hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng, mô hình quản lý cồng kềnh, phân tán nguồn lực không còn phù hợp. Vì vậy, đổi mới tổ chức bộ máy chính là điều kiện quan trọng để nâng cao năng lực cạnh tranh và hiệu quả quản trị quốc gia.
Thực tiễn cải cách tại thành phố Cần Thơ
Sau quá trình sắp xếp và tổ chức lại bộ máy, thành phố Cần Thơ đã nhanh chóng ổn định mô hình vận hành, bảo đảm hoạt động thông suốt của hệ thống chính quyền. Thành phố hoàn thành kiện toàn 15 cơ quan hành chính cấp thành phố, 412 tổ chức hành chính cấp xã và 1.494 đơn vị sự nghiệp công lập; đồng thời ban hành đầy đủ quy định chức năng, nhiệm vụ để các đơn vị đi vào hoạt động ổn định.
Điểm nổi bật của cải cách là gắn tinh gọn bộ máy với phân cấp, phân quyền mạnh mẽ. Thành phố đã ban hành nhiều quyết định phân cấp và ủy quyền nhằm tăng tính chủ động cho cơ sở, giúp nhiều thủ tục hành chính được giải quyết ngay tại cấp xã thay vì qua nhiều khâu trung gian. Điều này góp phần rút ngắn thời gian xử lý công việc, nâng cao trách nhiệm công vụ và tạo thuận lợi cho người dân, doanh nghiệp.
Cải cách hành chính và chuyển đổi số cũng mang lại kết quả tích cực. Tỷ lệ giải quyết thủ tục hành chính đúng hạn đạt trên 99%, tỷ lệ số hóa hồ sơ đạt khoảng 95%. Những kết quả này cho thấy mô hình quản trị mới không chỉ tinh gọn hơn mà còn hiện đại và hiệu quả hơn.
Ở phương diện tài chính công, kết quả thu ngân sách của thành phố tiếp tục tăng trưởng tích cực, cho thấy tinh gọn bộ máy không làm giảm năng lực huy động nguồn lực mà còn nâng cao hiệu quả quản lý và phân bổ ngân sách. Cùng với đó, công tác cán bộ được thực hiện đồng bộ, bảo đảm bộ máy vận hành ổn định sau sắp xếp.
Không gian phát triển mới sau hợp nhất
Sau hợp nhất, thành phố Cần Thơ không chỉ mở rộng về quy mô hành chính mà còn hình thành một không gian phát triển mới có tính liên kết cao hơn giữa các lĩnh vực và địa bàn. Đây không phải là phép cộng cơ học giữa các địa phương mà là quá trình tái cấu trúc toàn diện về nguồn lực, hạ tầng và phương thức quản trị.
Trong định hướng phát triển vùng Đồng bằng sông Cửu Long, Cần Thơ đang từng bước khẳng định vai trò đô thị hạt nhân và trung tâm động lực tăng trưởng. Không gian phát triển mới giúp thành phố thuận lợi hơn trong kết nối hạ tầng, thu hút đầu tư và hình thành các chuỗi liên kết kinh tế quy mô lớn.
Đặc biệt, các dự án hạ tầng chiến lược như cảng biển Trần Đề, các tuyến cao tốc kết nối liên vùng và các dự án năng lượng trọng điểm đang mở ra cơ hội lớn cho thành phố trong phát triển logistics, công nghiệp và thương mại dịch vụ. Bên cạnh đó, Cần Thơ tiếp tục giữ vai trò trung tâm sản xuất, chế biến và điều phối nông sản của vùng, đồng thời đẩy mạnh chuyển đổi sang nông nghiệp công nghệ cao và kinh tế tuần hoàn.
Môi trường đầu tư của thành phố cũng được cải thiện rõ rệt nhờ cải cách hành chính, nâng cấp hạ tầng và thúc đẩy chuyển đổi số. Cùng với lợi thế về giáo dục, y tế và khoa học công nghệ, thành phố đang từng bước hình thành nền tảng phát triển bền vững, hiện đại và có sức cạnh tranh cao hơn.
Những thách thức và yêu cầu tiếp tục đổi mới
Bên cạnh những kết quả đạt được, quá trình cải cách vẫn đặt ra nhiều yêu cầu mới. Đó là áp lực đồng bộ hóa hệ thống quản trị giữa các khu vực có trình độ phát triển khác nhau; yêu cầu chuyển đổi tư duy từ “quản lý” sang “phục vụ”; cũng như nguy cơ phát sinh tiêu cực nếu phân cấp không gắn với kiểm soát quyền lực.
Để cuộc cách mạng tinh gọn bộ máy thực sự phát huy hiệu quả, cần tiếp tục hoàn thiện thể chế phù hợp với mô hình quản trị hiện đại; đẩy mạnh chuyển đổi số toàn diện; nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ, công chức; đồng thời tăng cường công khai, minh bạch và giám sát trong thực thi công vụ.
Cùng với đó, công tác truyền thông cần được chú trọng nhằm nâng cao nhận thức xã hội, tạo sự đồng thuận và chủ động đấu tranh phản bác các luận điệu xuyên tạc về chủ trương đổi mới của Đảng và Nhà nước.
Thực tiễn tại thành phố Cần Thơ cho thấy việc triển khai mô hình chính quyền địa phương hai cấp đã vượt ra ngoài phạm vi của một cải cách hành chính thông thường, trở thành quá trình tái cấu trúc toàn diện hệ thống quản trị địa phương. Những kết quả đạt được trên các phương diện tổ chức bộ máy, phân cấp quản lý, tài chính công và cải cách hành chính đã chứng minh tính đúng đắn của chủ trương tinh gọn tổ chức bộ máy.
Trong bối cảnh đất nước bước vào giai đoạn phát triển mới, có thể khẳng định rằng cuộc cách mạng tinh gọn tổ chức bộ máy không chỉ tạo ra một bộ máy “gọn hơn” mà quan trọng hơn là “mạnh hơn”, hiệu quả hơn và phục vụ tốt hơn. Chính điều đó đang tạo ra không gian phát triển mới, góp phần đưa thành phố Cần Thơ trở thành cực tăng trưởng quan trọng của vùng Đồng bằng sông Cửu Long trong thời kỳ mới.
Tài liệu tham khảo
[1] Ban Chấp hành Trung ương, Nghị quyết số 18-NQ/TW ngày 25/10/2017 về tiếp tục đổi mới, sắp xếp tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị tinh gọn, hoạt động hiệu lực, hiệu quả, Hà Nội, 2017.
[2] Đảng Cộng sản Việt Nam, Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIII, Nxb Chính trị quốc gia Sự thật, Hà Nội, 2021.
[3] Ủy ban nhân dân thành phố Cần Thơ, Báo cáo về tổ chức và hoạt động của các cơ quan, đơn vị sau vận hành chính quyền địa phương hai cấp, Cần Thơ, 2026.
[4] Chính phủ, Các nghị định về phân cấp, phân quyền trong quản lý nhà nước theo mô hình chính quyền địa phương hai cấp, Hà Nội, 2025.
[5] Chính phủ, Nghị quyết số 66/NQ-CP về chương trình cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính, Hà Nội, 2025.
[6] Bộ Chính trị, Quy định số 366-QĐ/TW về đánh giá, xếp loại chất lượng tổ chức, cá nhân trong hệ thống chính trị, Hà Nội, 2025.
[7] Thủ tướng Chính phủ, Quyết định số 749/QĐ-TTg phê duyệt Chương trình chuyển đổi số quốc gia, Hà Nội, 2020.
