Biến ký ức lịch sử thành kho dữ liệu số của thế hệ trẻ
Sáng 26/7, tại Nghệ An, Trung ương Đoàn TNCS Hồ Chí Minh tổ chức Hội nghị sơ kết Đề án “Đoàn TNCS Hồ Chí Minh tham gia lưu giữ và tuyên truyền các câu chuyện lịch sử” với chủ đề “Câu chuyện thời hoa lửa”. Hội nghị được tổ chức theo hình thức trực tiếp kết hợp trực tuyến, kết nối tới các tỉnh, thành đoàn và đoàn trực thuộc trên cả nước.
Chủ trì Hội nghị có anh Bùi Quang Huy - Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Bí thư thứ nhất Trung ương Đoàn và anh Nguyễn Tường Lâm - Bí thư Trung ương Đoàn, Chủ tịch Trung ương Hội Liên hiệp Thanh niên Việt Nam, Chủ nhiệm Ủy ban Kiểm tra Trung ương Đoàn.
Ảnh 1, 2. Các đại biểu tham dự Hội nghị.
Được phát động từ ngày 27/7/2025 nhân kỷ niệm 78 năm Ngày Thương binh - Liệt sĩ, Đề án hướng tới việc lưu giữ, bảo tồn và phát huy những ký ức của các nhân chứng lịch sử, góp phần bồi đắp lòng yêu nước, giáo dục truyền thống cách mạng và trách nhiệm của thế hệ trẻ đối với đất nước.
Điểm khác biệt của Đề án không chỉ nằm ở việc xây dựng một kho tư liệu lịch sử mà còn ở cách tiếp cận mới trong giáo dục truyền thống. Thông qua quá trình trực tiếp gặp gỡ, ghi chép, ghi âm, ghi hình và số hóa lời kể của các nhân chứng, đoàn viên, thanh niên được tiếp cận lịch sử bằng những câu chuyện chân thực, những con người cụ thể thay vì chỉ qua những trang tư liệu. Qua đó, mỗi hành trình thu thập tư liệu cũng trở thành một quá trình tự giáo dục, giúp người trẻ hiểu sâu sắc hơn giá trị của hòa bình, độc lập và sự hy sinh của các thế hệ cha anh.
Đề án đồng thời đánh dấu bước đổi mới trong công tác giáo dục truyền thống của tổ chức Đoàn khi kết hợp các hoạt động “Đền ơn đáp nghĩa”, “Uống nước nhớ nguồn”, hành trình về nguồn với chuyển đổi số, từng bước chuyển hóa những câu chuyện lịch sử thành dữ liệu số, học liệu và các sản phẩm truyền thông phù hợp với phương thức tiếp cận thông tin của giới trẻ.
Hội nghị sơ kết được tổ chức nhân dịp kỷ niệm 79 năm Ngày Thương binh - Liệt sĩ (27/7/1947 - 27/7/2026), nhằm đánh giá kết quả sau một năm triển khai, chia sẻ những mô hình hiệu quả và xác định nhiệm vụ trong giai đoạn tiếp theo.
Hơn 700.000 câu chuyện lịch sử được “đánh thức” trên không gian số
Sau một năm triển khai, Đề án đã tiếp nhận hơn 700.000 câu chuyện của trên 100.000 nhân chứng lịch sử trên cả nước. Nhiều ký ức lần đầu tiên được ghi chép, ghi âm, ghi hình và số hóa; nhiều bức ảnh, nhật ký, thư từ, kỷ vật và tư liệu quý cũng được phục dựng, bổ sung vào kho dữ liệu lịch sử trên môi trường số.
Những câu chuyện được thu thập phản ánh nhiều giai đoạn lịch sử của dân tộc, từ ký ức của các Bà Mẹ Việt Nam Anh hùng, Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân, thương binh, bệnh binh, cựu chiến binh, cựu thanh niên xung phong, cán bộ Đoàn từng tham gia kháng chiến đến thân nhân liệt sĩ và người có công với cách mạng. Qua từng lời kể là những ký ức về chiến trường, hậu phương, tình đồng chí, đồng đội, lòng yêu nước, ý chí chiến đấu và những hy sinh thầm lặng vì độc lập, tự do của Tổ quốc.
Ảnh 3. Phóng sự “Câu chuyện thời hoa lửa”.
Không dừng lại ở việc lưu trữ, các câu chuyện tiếp tục được chuyển hóa thành nhiều sản phẩm truyền thông và giáo dục như bài viết, video, podcast, infographic, reels, shorts, triển lãm, sách, bản tin gắn mã QR hay nội dung sinh hoạt Đoàn, Hội, Đội. Nhiều địa phương còn xây dựng các “Trạm ký ức”, góc truyền thống và không gian trưng bày tại trường học, thư viện, bảo tàng, di tích, nhà văn hóa... góp phần đưa lịch sử đến gần hơn với thanh, thiếu nhi bằng những hình thức trực quan, sinh động.
“Kho dữ liệu phải thực sự 'sống' trong đời sống hôm nay”
Tại Hội nghị, các đại biểu đã theo dõi phóng sự tổng kết một năm triển khai Đề án, đồng thời trao đổi kinh nghiệm thông qua các tham luận về phát huy giá trị địa chỉ đỏ và nhân chứng lịch sử; xây dựng hệ sinh thái ký ức số; chuẩn hóa dữ liệu; ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong quản lý, khai thác tư liệu; cũng như các giải pháp huy động lực lượng và nâng cao chất lượng triển khai từ cơ sở.
Một trong những điểm nhấn của chương trình là hoạt động giao lưu giữa các nhân chứng lịch sử với đoàn viên, thanh niên, nhà báo và những người làm công nghệ đang trực tiếp tham gia lưu giữ, phục dựng và lan tỏa ký ức. Qua những câu chuyện được chia sẻ, Hội nghị khẳng định vai trò của sự kết nối giữa các thế hệ, trong đó nhân chứng lịch sử là người trao truyền ký ức, còn tuổi trẻ là lực lượng tiếp nhận, lưu giữ và kể lại lịch sử bằng ngôn ngữ, công nghệ và phương thức truyền thông của thời đại số.
Trong khuôn khổ Hội nghị, Ban Bí thư Trung ương Đoàn đã tri ân các nhân chứng, khách mời giao lưu và trao Bằng khen cho 6 tập thể có thành tích xuất sắc trong triển khai Đề án gồm: Tỉnh đoàn Hưng Yên, Vĩnh Long, Ninh Bình, Gia Lai, Hà Tĩnh và Báo Thanh Niên.
Ảnh 4. Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Bí thư thứ nhất Trung ương Đoàn Bùi Quang Huy trao tặng Bằng khen cho các tập thể có thành tích tiêu biểu trong triển khai Đề án.
Phát biểu kết luận Hội nghị, anh Nguyễn Tường Lâm nhấn mạnh, việc lưu giữ và tuyên truyền các câu chuyện lịch sử đang là cuộc chạy đua với thời gian khi các nhân chứng ngày càng cao tuổi và nhiều tư liệu có nguy cơ mai một. Tuy nhiên, theo anh, sự khẩn trương phải luôn đi cùng yêu cầu bảo đảm tính chính xác, khách quan, tuyệt đối không làm sai lệch lịch sử.
Bí thư Trung ương Đoàn cũng yêu cầu tiếp tục nâng cấp Cổng thông tin “Câu chuyện thời hoa lửa”, chuẩn hóa và tăng khả năng quản trị, tìm kiếm đối với kho dữ liệu hơn 700.000 câu chuyện đã được số hóa. Quan trọng hơn, kho dữ liệu này cần tiếp tục được chuyển hóa thành các sản phẩm giáo dục, truyền thông, tài liệu sinh hoạt Đoàn - Hội - Đội và các chương trình giao lưu với nhân chứng để lịch sử thực sự hiện diện trong đời sống của thế hệ trẻ.
Ảnh 5. Đại tá Trần Hữu Bào - Anh hùng LLVTND, nguyên Chủ nhiệm Chính trị Sư đoàn 968, Quân khu 4 chia sẻ giao lưu tại Hội nghị.
Khẳng định hơn 700.000 câu chuyện mới chỉ là nền tảng ban đầu của một kho ký ức số quy mô lớn, anh Nguyễn Tường Lâm nhấn mạnh trách nhiệm của tuổi trẻ không chỉ dừng lại ở việc lưu giữ quá khứ mà còn phải tiếp tục lan tỏa những giá trị lịch sử, để truyền thống cách mạng, lòng yêu nước và khát vọng cống hiến tiếp tục được bồi đắp trong các thế hệ thanh niên Việt Nam.
Nguồn: Báo Tiền phong
