Tại nhiều quốc gia có nền công nghiệp quốc phòng phát triển như Hoa Kỳ, Nga, Trung Quốc, Israel, Hàn Quốc hay Thổ Nhĩ Kỳ, phương tiện không người lái đã được xác định là hướng phát triển chiến lược trong các chương trình nghiên cứu quốc phòng và đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao. Nhiều tập đoàn công nghệ và quốc phòng lớn như Boeing, Lockheed Martin, Northrop Grumman, Baykar, IAI hay DJI liên tục đầu tư nghiên cứu các thế hệ phương tiện không người lái mới với khả năng tự động hóa cao, tích hợp trí tuệ nhân tạo, xử lý dữ liệu lớn và tác chiến theo mạng.
Tại Việt Nam, cùng với yêu cầu hiện đại hóa Quân đội và phát triển nền công nghiệp quốc phòng tự chủ, lĩnh vực phương tiện không người lái đang nhận được sự quan tâm đặc biệt của các cơ quan nghiên cứu, cơ sở đào tạo và doanh nghiệp công nghệ cao. Trong xu thế đó, Học viện Kỹ thuật Quân sự đã và đang xác định phương tiện không người lái là một trong những hướng đi chiến lược trong đào tạo, nghiên cứu khoa học và phát triển công nghệ.
Là trung tâm đào tạo, nghiên cứu khoa học kỹ thuật hàng đầu của Quân đội, Học viện Kỹ thuật Quân sự có nhiều lợi thế trong phát triển lĩnh vực này. Trong nhiều năm qua, Học viện đã xây dựng được hệ thống chương trình đào tạo liên quan tới kỹ thuật hàng không, điều khiển tự động, cơ điện tử, trí tuệ nhân tạo, công nghệ thông tin và điện tử viễn thông - những nền tảng cốt lõi phục vụ nghiên cứu và phát triển phương tiện không người lái.
Hiện nay, nhiều đề tài nghiên cứu khoa học tại Học viện tập trung vào các hướng như thiết kế khí động học UAV, điều khiển bay tự động, dẫn đường và định vị thông minh, thị giác máy tính, nhận dạng mục tiêu, truyền thông dữ liệu, điều khiển bầy đàn và tích hợp trí tuệ nhân tạo trên các nền tảng không người lái. Một số nhóm nghiên cứu đã bước đầu làm chủ được quy trình thiết kế, mô phỏng, chế tạo và thử nghiệm các hệ thống UAV cỡ nhỏ phục vụ huấn luyện, quan sát, trinh sát và nghiên cứu khoa học.
 |
| Robot chiến đấu tự hành. |
Theo các nhà khoa học tại Học viện Kỹ thuật Quân sự, phương tiện không người lái là lĩnh vực tích hợp liên ngành có hàm lượng khoa học công nghệ rất cao, đòi hỏi đội ngũ cán bộ được đào tạo bài bản cả về lý thuyết và thực hành. Vì vậy, việc phát triển chương trình đào tạo chuyên sâu gắn với nghiên cứu thực tiễn là yêu cầu cấp thiết nhằm tạo nguồn nhân lực chất lượng cao phục vụ Quân đội và đất nước.
Trong thời gian qua, Học viện đã chú trọng đổi mới nội dung đào tạo theo hướng tiếp cận công nghệ hiện đại, tăng cường khả năng nghiên cứu, thiết kế và triển khai thực tế cho học viên, nghiên cứu sinh. Nhiều học phần chuyên ngành liên quan tới điều khiển bay, robot tự hành, hệ thống nhúng, cảm biến thông minh, xử lý ảnh và trí tuệ nhân tạo đã được cập nhật theo xu hướng phát triển công nghệ mới trên thế giới.
Bên cạnh công tác đào tạo, hoạt động nghiên cứu khoa học về phương tiện không người lái tại Học viện cũng đạt được nhiều kết quả tích cực. Đội ngũ giảng viên, nhà khoa học của Học viện đã chủ trì và tham gia nhiều đề tài khoa học công nghệ cấp Nhà nước, cấp Bộ Quốc phòng và hợp tác nghiên cứu với các cơ quan, doanh nghiệp trong và ngoài Quân đội. Nhiều công trình nghiên cứu đã được công bố trên các tạp chí khoa học quốc tế thuộc danh mục ISI/Scopus trong các lĩnh vực hàng không vũ trụ, điều khiển tự động và trí tuệ nhân tạo.
Cùng với đó, Học viện Kỹ thuật Quân sự đã từng bước đầu tư hệ thống phòng thí nghiệm, trung tâm mô phỏng và các trang thiết bị nghiên cứu chuyên dụng phục vụ phát triển phương tiện không người lái. Các phòng thí nghiệm về UAV, robot tự hành, điều khiển thông minh, xử lý tín hiệu và mô phỏng số đang tạo điều kiện thuận lợi cho học viên, nghiên cứu sinh tiếp cận thực tiễn nghiên cứu hiện đại.
 |
| Thử nghiệm UAV trên giá thử tại phòng thí nghiệm. |
Theo Đại tá, Tiến sĩ Nguyễn Đình Dũng, Phó chủ nhiệm bộ môn, Khoa Hàng không vũ trụ, Học viện Kỹ thuật Quân sự, phương tiện không người lái không chỉ là xu hướng công nghệ tất yếu mà còn là lĩnh vực có ý nghĩa chiến lược đối với nhiệm vụ xây dựng Quân đội hiện đại. Việc đẩy mạnh đào tạo và nghiên cứu trong lĩnh vực này sẽ góp phần quan trọng nâng cao năng lực tự chủ công nghệ, từng bước làm chủ thiết kế và chế tạo các hệ thống không người lái phục vụ nhiệm vụ quốc phòng, an ninh và phát triển kinh tế đất nước.
Trong thời gian tới, Học viện Kỹ thuật Quân sự tiếp tục định hướng phát triển mạnh các nhóm nghiên cứu liên ngành, mở rộng hợp tác quốc tế, tăng cường liên kết với các viện nghiên cứu, doanh nghiệp công nghệ và đơn vị trong Quân đội nhằm thúc đẩy nghiên cứu ứng dụng và chuyển giao công nghệ phương tiện không người lái. Đồng thời, Học viện sẽ tiếp tục hoàn thiện chương trình đào tạo theo hướng hiện đại, tiệm cận trình độ quốc tế, đáp ứng yêu cầu xây dựng nguồn nhân lực chất lượng cao trong thời kỳ chuyển đổi số và cách mạng công nghiệp lần thứ tư.
Có thể khẳng định, việc xác định phương tiện không người lái là hướng đi chiến lược trong đào tạo và nghiên cứu khoa học không chỉ thể hiện tầm nhìn phát triển của Học viện Kỹ thuật Quân sự mà còn góp phần quan trọng vào mục tiêu xây dựng nền khoa học công nghệ quân sự hiện đại, chủ động và tự chủ trong tình hình mới.
