Trong quá trình đấu tranh chống thực dân Pháp và đế quốc Mỹ xâm lược, Quân tình nguyện và Chuyên gia quân sự Việt Nam luôn kề vai, sát cánh cùng lực lượng vũ trang cách mạng và nhân dân các dân tộc Lào hoàn thành vẻ vang sứ mệnh lịch sử, giành toàn thắng trong sự nghiệp giải phóng dân tộc, xây dựng và bảo vệ chế độ dân chủ nhân dân. Quân tình nguyện và Chuyên gia quân sự Việt Nam tại Lào luôn xứng danh với truyền thống “Bộ đội Cụ Hồ”

Kiên định thực hiện thắng lợi đường lối đoàn kết dân tộc gắn với đoàn kết quốc tế của Đảng

Quá trình phát triển phong trào cách mạng thế giới khẳng định sự đúng đắn quan điểm của V.I. Lênin: “Sự thống trị của tư bản là có tính chất quốc tế. Chính vì thế, cuộc đấu tranh của công nhân ở tất cả các nước để tự giải phóng, chỉ có thể thành công được, nếu công nhân cùng nhau đấu tranh chống lại tư bản quốc tế”[1].

Trước yêu cầu cấp thiết của sự nghiệp kháng chiến chống thực dân Pháp, âm mưu thâm độc của địch muốn “dùng người Việt đánh người Việt”, “dùng người Lào đánh người Lào”, “dùng người Đông Dương đánh người Đông Dương” hòng đạt mục đích “chia để trị”,… Trung ương Đảng Cộng sản Đông Dương nhạy bén, phân tích khoa học và kịp thời đề ra chủ trương chiến lược: “Đông Dương là một chiến trường không thể phân chia […] Việt Nam có nhiệm vụ giúp đỡ các dân tộc Miên, Lào đẩy mạnh kháng chiến, đang phối hợp chặt chẽ với cuộc kháng chiến của Việt Nam”[2].

Thực hiện chủ trương chiến lược trên, ngày 30/10/1949, Ban Thường vụ Trung ương Đảng Cộng sản Đông Dương quyết định: Các lực lượng Quân đội Việt Nam hoạt động ở Lào tổ chức theo hệ thống riêng của Quân đội nhân dân Việt Nam và mang danh nghĩa “Quân tình nguyện”. Đây là sự kiện có ý nghĩa quan trọng, mốc lịch sử đánh dấu sự trưởng thành của các lực lượng quân sự Việt Nam ở Lào; đồng thời, thể hiện chiến lược đoàn kết quốc tế đúng đắn, sáng tạo của Đảng Cộng sản Đông Dương.

Tuyệt đối trung thành và kiên định với niềm tin tất thắng vào sự lãnh đạo sáng suốt của Trung ương Đảng, trực tiếp là Tổng Quân ủy, Bộ Tổng Tư lệnh Quân đội nhân dân Việt Nam, Quân tình nguyện đã phát huy cao độ chủ nghĩa anh hùng cách mạng, quyết chiến quyết thắng, hiệp đồng chiến đấu chặt chẽ với quân và dân nước bạn đưa sự nghiệp cách mạng của mỗi nước đi đến thành công.

Lịch sử đoàn kết chiến đấu, chiến thắng của cách mạng hai nước Việt Nam và Lào trong kháng chiến chống thực dân Pháp phản ánh rõ: Quân tình nguyện Việt Nam là một trong những lực lượng ưu tú nhất về chính trị, quân sự, đại biểu cho một quân đội cách mạng chân chính, tuyệt đối trung thành với Đảng, với chủ nghĩa Mác - Lênin trong thực hiện nhiệm vụ dân tộc và làm nghĩa vụ quốc tế. Bằng trí tuệ, bản lĩnh và xương máu của mình, Quân tình nguyện và Chuyên gia quân sự Việt Nam nêu cao phẩm chất “Bộ đội Cụ Hồ”, góp phần quan trọng vào sự phát triển vững chắc của cách mạng Lào để tiến lên cùng với quân và dân Việt Nam giành toàn thắng trong kháng chiến chống thực dân Pháp và đế quốc Mỹ xâm lược, xây dựng và bảo vệ vững chắc chế độ xã hội chủ nghĩa.

Hoàng Thân Souphanouvong với 1 đơn vị quân tình nguyện Việt Nam tại Lào, năm 1950 (Ảnh tư liệu TTXVN)

Nêu cao tinh thần quốc tế vô sản, hiệp đồng chặt chẽ, kiên quyết và dũng cảm tiêu diệt địch, hoàn thành mọi nhiệm vụ

Trước khi mở màn Chiến dịch tiến công Thượng Lào, ngày 03/4/1953, Chủ tịch Hồ Chí Minh gửi thư cho các đơn vị tham gia tác chiến ở Thượng Lào. Người nhấn mạnh:

“Lần này là lần đầu tiên mà các chú nhận một nhiệm vụ quan trọng và vẻ vang như nhiệm vụ này, tức là giúp nhân dân nước bạn. Mà giúp nhân dân nước bạn tức là mình tự giúp mình.

Để làm tròn nhiệm vụ chiến đấu, từ trên xuống dưới các chú cần phải:

Nêu cao tinh thần quốc tế, tôn trọng chủ quyền, tôn trọng phong tục tập quán, kính yêu nhân dân của nước bạn.

Tuyệt đối giữ gìn kỷ luật, giữ gìn danh tiếng của Quân đội nhân dân Việt Nam”[3].

Ngày 09/4/1953, Đại tướng, Tổng Tư lệnh Võ Nguyên Giáp ra lời kêu gọi: “Pathét Lào và nước ta là hai nước anh em, cùng chung một kẻ thù… Hai nước chúng ta liên quan mật thiết với nhau về địa lý, về lịch sử, về chính trị, về quân sự chẳng khác nào môi với răng, môi hở răng lạnh, cả hai nước có được giải phóng thì nền độc lập chúng ta mới bảo đảm và vững chắc”; “Đó là cơ hội để chúng ta giúp vào việc đẩy mạnh cuộc kháng chiến của Pathét Lào, phát triển cuộc chiến tranh giải phóng dân tộc của nhân dân nước bạn. Đó là cơ hội để chúng ta thực hiện nhiệm vụ quốc tế của Đảng ta, của nhân dân và quân đội ta, đối với sự nghiệp cách mạng của nhân dân nước bạn”[4].

Nhất quán và kiên định thực hiện nhiệm vụ giúp bạn với tinh thần “nhường cơm sẻ áo”, “hạt muối cắn đôi, cọng rau bẻ nửa”, Quân tình nguyện và Chuyên gia quân sự Việt Nam nêu cao ý chí tự lực tự cường, nhận muôn phần khó khăn về mình, kết hợp chặt chẽ giữa chủ nghĩa yêu nước chân chính với tinh thần quốc tế vô sản trong sáng, cùng với quân và dân nước bạn lập nên những chiến công oanh liệt trong chiến tranh giải phóng dân tộc; đập tan mọi mưu đồ, hành động xâm lược của thực dân, đế quốc cùng mọi toan tính hòng chia rẽ đoàn kết Việt Nam - Lào, Lào - Việt Nam của phản động quốc tế.

Là đại diện của quân đội cách mạng chân chính, thông qua thực tiễn chiến đấu, công tác giúp bạn, Quân tình nguyện và Chuyên gia quân sự Việt Nam đã khẳng định phẩm chất cao đẹp “Bộ đội Cụ Hồ” trong sự biết ơn sâu sắc của Đảng, Nhà nước và nhân dân các dân tộc Lào.

Tổng Bí thư Cayxỏn Phômvihản nhấn mạnh: Sự giúp đỡ của Việt Nam “là vô cùng to lớn, có thể nói là cao hơn trời, rộng hơn đất, quý hơn ngàn vàng, và cũng không thể mua được. Tất cả mọi nơi ở Lào không có nơi nào là không có dấu chân của các đồng chí Việt Nam, trên tất cả các chiến trường ở Lào, không nơi nào là không có mồ hôi và xương máu của nhân dân Việt Nam”[5].

Một đơn vị quân tình nguyện Việt Nam tham gia chiến đấu trên chiến trường Lào trong thời kỳ chống Mỹ, cứu nước (Ảnh tư liệu Tạp chí Quốc phòng toàn dân)

3. Đạo đức cách mạng trong sáng, kỷ luật tự giác nghiêm minh

Lịch sử thế giới từ sau thắng lợi của Cách mạng Tháng Mười Nga (1917) đến nay có không ít liên minh chiến đấu giữa các quốc gia - dân tộc nhằm tiến tới mục tiêu chung. Song, do tình thế khách quan và chủ quan thay đổi dẫn đến sự điều chỉnh chính sách an ninh quốc gia. Sau khi cách mạng thắng lợi, hoặc là để củng cố và khẳng định vai trò lãnh đạo cá nhân - lãnh tụ, uy tín của một tập đoàn giai cấp - đảng phái, hoặc là do “đặc tính” dân tộc là muốn giành vị thế trung tâm thế giới… nguyên tắc bảo đảm sự bền vững của liên minh bị xâm hại, bị phá vỡ và thậm chí đã thi hành chính sách coi bạn là thù, coi thù là bạn. Ở đây, câu hỏi đặt ra đó là: Nguyên nhân căn bản dẫn đến sự tan vỡ, bi kịch của liên minh quốc gia - dân tộc là gì?

Nhân loại trước đây, ngày nay và sau này chỉ có thể tìm được lời giải chắc chắn nhất, khoa học nhất và cách mạng nhất từ trong quan hệ hữu nghị vĩ đại, đoàn kết đặc biệt, hợp tác toàn diện, gắn kết chiến lược Việt Nam - Lào, Lào - Việt Nam[6]. Theo đó, một trong những nhân tố quyết định tạo nên sự phát triển bền vững vượt qua không gian và thời gian trong mối quan hệ đoàn kết đặc biệt Việt Nam - Lào, Lào - Việt Nam là lòng tin tưởng tuyệt đối của Nhân dân đối với Đảng Cộng sản, đối với Nhà nước và Quân đội nhân dân được đúc kết từ lịch sử chiến tranh cách mạng của hai nước.

Bằng đạo đức cách mạng trong sáng, kỷ luật tự giác nghiêm minh, Quân tình nguyện và Chuyên gia quân sự Việt Nam là một trong những nhân tố quyết định sức mạnh, sức bền và sức sống bất diệt của quan hệ đoàn kết đặc biệt Việt Nam - Lào, Lào - Việt Nam. Đây là đặc trưng mang bản chất của Quân tình nguyện và Chuyên gia quân sự Việt Nam, đối lập hoàn toàn với quân đội thực dân, đế quốc và quân đội tay sai.

“Bộ đội Cụ Hồ”, sống thì tiêu diệt quân xâm lược, bảo vệ độc lập, tự do của Tổ quốc và sự bình yên, hạnh phúc của Nhân dân; khi cần thiết hy sinh tính mệnh cũng phải làm cho kẻ thù thất bại và khiếp sợ, làm cho quần chúng vững lòng tin ở Đảng, ở tiền đồ vẻ vang của cách mạng, làm cho sự nghiệp chính nghĩa của ta ở đâu và trong bất cứ hoàn cảnh nào cũng sáng ngời chân lý: Không có gì quý hơn độc lập, tự do; độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội; đoàn kết dân tộc gắn liền với đoàn kết quốc tế - “Quan sơn muôn dặm một nhà. Bốn phương vô sản đều là anh em”[7].

Khẳng định tình đoàn kết chiến đấu đặc biệt giữa hai nước Việt Nam - Lào, Lào - Việt Nam, Chủ tịch Xuphanuvông nhấn mạnh: “Quan hệ hữu nghị anh em giữa nhân dân Lào và Việt Nam thật là vĩ đại. Không có bài hát, bài thơ nào ca ngợi hết được. Tình đoàn kết Lào - Việt Nam cao hơn núi, dài hơn sông, rộng hơn biển cả, đẹp hơn trăng rằm, ngát thơm hơn bất cứ đóa hoa nào thơm nhất. Tình hữu nghị tốt đẹp đó được vun đắp bằng tinh thần trong sáng không có kẻ thù nào phá nổi”[8].

Quá trình thực hiện nhiệm vụ quốc tế giúp cách mạng Lào trong kháng chiến chống thực dân Pháp và đế quốc Mỹ xâm lược, cán bộ, chiến sĩ Quân tình nguyện và Chuyên gia quân sự Việt Nam đã tô thắm truyền thống vẻ vang của Quân đội nhân dân anh hùng của dân tộc Việt Nam anh hùng, lan tỏa sâu rộng hình ảnh cao đẹp “Bộ đội Cụ Hồ” trong sự yêu mến, tin tưởng của Đảng, Chính phủ và nhân dân nước bạn.

Phát huy truyền thống quan hệ đoàn kết đặc biệt, làm sâu sắc và nâng quan hệ hai nước Việt Nam - Lào lên tầm cao mới là quan hệ hữu nghị vĩ đại, đoàn kết đặc biệt, hợp tác toàn diện, gắn kết chiến lược là trách nhiệm chính trị, nghĩa vụ thiêng liêng của mỗi cán bộ, chiến sĩ Quân đội nhân dân hai nước.

Ngày nay, trước bối cảnh thế giới, khu vực biến động rất nhanh, phức tạp, khó lường, phát huy sức mạnh văn hóa dân tộc, văn hóa quân sự Việt Nam, nhất quán đường lối gắn cách mạng Việt Nam với cách mạng thế giới, dưới sự lãnh đạo trực tiếp, tuyệt đối về mọi mặt của Đảng, cán bộ, chiến sĩ Quân đội nhân dân Việt Nam tiếp tục lan tỏa sâu rộng phẩm chất “Bộ đội Cụ Hồ” thời kỳ mới. Đó là dấu ấn nổi bật của Quân đội nhân dân Việt Nam trong lực lượng Phái bộ gìn giữ hòa bình Liên Hợp quốc được quốc tế ghi nhận và khẳng định.

Trong thực tiễn, đối với Quân đội nhân dân Việt Nam, đây chính là một nội dung trọng yếu nhằm hiện thực hóa mục tiêu “Đột phá phát huy giá trị văn hóa “Bộ đội Cụ Hồ”, làm cho giá trị văn hóa trở thành nguồn lực nội sinh, động lực xây dựng Quân đội nhân dân cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại; tiếp tục là lực lượng nòng cốt, tiên phong trong bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, thù địch, giữ vững trận địa tư tưởng của Đảng trong Quân đội; phẩm chất “Bộ đội Cụ Hồ” luôn tỏa sáng trong Nhân dân và bạn bè quốc tế[9], bảo đảm quan hệ Việt Nam - Lào, Lào - Việt Nam mãi mãi xanh tươi, đời đời bền vững.

 

[1] V.I. Lênin: Toàn tập, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2005, t.2, tr.115.

[2] Đảng Cộng sản Việt Nam: Văn kiện Đảng toàn tập, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2001, t.12, tr.298, 299.

[3] Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb. Chính trị quốc gia - Sự thật, Hà Nội, 2011, t.8, tr.105.

[4] “Đại tướng Tổng Tư lệnh kêu gọi các đơn vị có nhiệm vụ tiến sang Thượng Lào phối hợp cùng Giải phóng quân Lào tiêu diệt kẻ thù chung”, in trong: Những tài liệu chỉ đạo các chiến dịch của Trung ương Đảng, Tổng Quân ủy và Bộ Tổng Tư lệnh (từ Việt Bắc đến Điện Biên Phủ), Bộ Tổng Tham mưu xuất bản, 1963, tập V, tr..82, 85.

[5] Đảng Nhân dân cách mạng Lào - Đảng Cộng sản Việt Nam: Lịch sử quan hệ đặc biệt Việt Nam - Lào, Lào - Việt Nam (1930 - 2007) - Văn kiện, Nxb Chính trị quốc gia Sự thật, Hà Nội, 2012, tập III, tr.316.

[6] “Tuyên bố chung Việt Nam - Lào nhân chuyến thăm của Tổng Bí thư Tô Lâm tới Lào”, xem: https://baochinhphu.vn/tuyen-bo-chung-viet-nam-lao-nhan-chuyen-tham-cua-tong-bi-thu-to-lam-toi-lao-102251202201400428.htm, ngày 02/12/2025.

[7] Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb. Chính trị quốc gia Sự thật, Hà Nội, 2021, t.12, tr.670.

[8] “Quan hệ hữu nghị Việt - Lào: “Tình sâu hơn nước Hồng Hà, Cửu Long”, xem: https://dangcongsan.vn/doi-ngoai/quan-he-huu-nghi-vietlao-tinh-sau-hon-nuoc-hong-ha-cuu-long-446256.html, ngày 17/7/2017.

[9] Đại hội đại biểu Đảng bộ Quân đội lần thứ XII: Nghị quyết Đại hội đại biểu Đảng bộ Quân đội lần thứ XII, nhiệm kỳ 2025 - 2030, tr.2, 6.