Cách mạng Tháng Tám năm năm 1945 đã trở thành dấu mốc đặc biệt trong lịch sử dân tộc khi toàn thể nhân dân vùng lên giành chính quyền dưới sự lãnh đạo của Đảng, đưa đất nước bước vào một kỷ nguyên mới. Ngày 02/9/1945, tại Quảng trường Ba Đình, Chủ tịch Hồ Chí Minh tuyên đọc bản Tuyên ngôn Độc lập, khẳng định trước quốc dân và thế giới quyền tự do, độc lập của dân tộc Việt Nam. Hơn tám thập niên đã qua, âm hưởng của mùa Thu lịch sử vẫn tiếp tục lan tỏa trong công cuộc xây dựng và phát triển đất nước hôm nay. Sức sống ấy bắt nguồn từ những giá trị bền vững: khát vọng độc lập, tinh thần tự chủ, sức mạnh đại đoàn kết, tư tưởng lấy nhân dân làm gốc, cùng bản lĩnh nắm bắt thời cơ và phát huy mạnh mẽ nội lực dân tộc.
Cách mạng Tháng Tám 1945 và những giá trị trường tồn cùng dân tộc
Cách mạng Tháng Tám năm 1945 không chỉ mở ra bước ngoặt vĩ đại trong lịch sử dân tộc mà còn để lại những giá trị có ý nghĩa lâu dài đối với sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Những giá trị ấy tiếp tục soi sáng con đường phát triển đất nước trong từng giai đoạn lịch sử. Chủ tịch Hồ Chí Minh từng khẳng định “Chúng ta tiến lên xây dựng một nước xã hội chủ nghĩa tức là một nước có một cuộc đời ấm no, bình đẳng, tự do và độc lập, tức là nước Việt Nam hòa bình, thống nhất, độc lập, dân chủ và giàu mạnh”[1]. Từ quyền tự quyết về chính trị năm 1945, yêu cầu tự chủ hôm nay được mở rộng sang kinh tế, khoa học - công nghệ, chuyển đổi số và năng lực cạnh tranh quốc gia. Quan điểm này tiếp tục được nhấn mạnh trong Văn kiện Đại hội XIV, khi đại đoàn kết toàn dân tộc, được xác định là nền tảng sức mạnh quốc gia [2, tr36]. Đặc biệt, lấy “dân là gốc” vẫn là nguyên tắc xuyên suốt. “Nhân dân là trung tâm, là chủ thể, là mục tiêu, là động lực và là nguồn lực của phát triển. Mọi đường lối, chính sách phải hướng tới nâng cao đời sống vật chất và tinh thần của nhân dân”[2, tr39].
Từ Cách mạng Tháng Tám 1945 đến khát vọng kiến tạo một Việt Nam hòa bình, độc lập, dân chủ và phát triển
Cách mạng Tháng Tám năm 1945 cho thấy tầm nhìn chiến lược trong việc nhận diện, tạo dựng và tận dụng thời cơ, biến những điều kiện thuận lợi của lịch sử thành sức mạnh để giành chính quyền. Bài học ấy vẫn giữ nguyên giá trị trong công cuộc phát triển đất nước hiện nay, khi Việt Nam đang đứng trước nhiều cơ hội mới. Nếu thời cơ của năm 1945 là sự hội tụ của những điều kiện lịch sử để giành độc lập, thì ngày nay, đó là những cơ hội từ khoa học - công nghệ, chuyển đổi số, trí tuệ nhân tạo, hội nhập quốc tế, kinh tế số, kinh tế xanh và kinh tế tri thức. Nghị quyết Đại hội XIV xác định “khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số động lực trung tâm của sự phát triển” [2, tr31].
Từ thắng lợi của Cách mạng Tháng Tám năm 1945, có thể khẳng định rằng sức mạnh dân tộc trước hết được hun đúc từ nội lực, bản lĩnh và ý chí tự lực, tự cường. Trong kỷ nguyên mới, nội lực quốc gia ngày càng được cấu thành bởi nhiều yếu tố, từ nguồn nhân lực, trí tuệ, văn hóa, thể chế đến khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo và sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc. Đây chính là những nền tảng quan trọng để Việt Nam phát huy lợi thế, nâng cao năng lực tự chủ và tạo động lực phát triển bền vững. Văn kiện Đại hội XIV nhấn mạnh yêu cầu “khơi dậy mạnh mẽ truyền thống yêu nước, khát vọng phát triển, tinh thần đoàn kết, ý chí tự chủ, tự tin, tự lực, tự cường, tự hào dân tộc; phát huy sức mạnh văn hóa, con người thành nguồn lực nội sinh, động lực phát triển” [2, tr26]. Phát huy nội lực không có nghĩa là thu mình hay tách khỏi thế giới, mà là biết kết hợp hài hòa sức mạnh dân tộc với sức mạnh thời đại, chủ động hội nhập và tận dụng hiệu quả các nguồn lực bên ngoài, đồng thời giữ vững độc lập, tự chủ. Trong quá trình đó, thế hệ trẻ giữ vai trò quan trọng, cần tiên phong trong học tập, nghiên cứu, đổi mới sáng tạo, làm chủ khoa học - công nghệ và đóng góp thiết thực vào sự phát triển đất nước. Vì vậy, cần “Tăng cường giáo dục thế hệ trẻ Việt Nam về lý tưởng cách mạng, đạo đức, lối sống, lòng yêu nước, tự hào dân tộc, nuôi dưỡng ước mơ, hoài bão, ý chí, khát vọng cống hiến, nêu cao trách nhiệm đối với đất nước, xã hội” [3].
Năm 1945, khát vọng cháy bỏng của dân tộc Việt Nam là giành độc lập, tự do, làm chủ vận mệnh và tự quyết định con đường phát triển của mình. Từ mùa Thu lịch sử ấy, khát vọng dân tộc tiếp tục được bồi đắp, nâng lên thành những mục tiêu phát triển phù hợp với yêu cầu của từng thời kỳ. Trong kỷ nguyên mới, độc lập không chỉ được thể hiện ở việc giữ vững chủ quyền quốc gia, mà còn phải được củng cố bằng năng lực tự chủ của nền kinh tế, tiềm lực khoa học - công nghệ, sức cạnh tranh quốc gia và đời sống ngày càng ấm no, hạnh phúc của nhân dân. Nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng nhấn mạnh yêu cầu chuyển mạnh sang mô hình tăng trưởng dựa trên khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, nâng cao năng suất lao động và chất lượng nguồn nhân lực. “Điều này đặt ra yêu cầu đối với sự lãnh đạo kinh tế của Đảng phải hướng mạnh vào việc kiến tạo môi trường phát triển, thúc đẩy đổi mới sáng tạo, nâng cao năng lực cạnh tranh của nền kinh tế; đồng thời, bảo đảm hài hòa giữa tăng trưởng kinh tế với bảo vệ môi trường và phát triển bền vững [4].
“Phát huy quyền làm chủ của Nhân dân, tập hợp, phát huy mọi nguồn lực, năng lực sáng tạo của Nhân dân và sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc trong sự nghiệp xây dựng, phát triển đất nước và bảo vệ Tổ quốc” [2, tr125]. Hơn 80 năm đã trôi qua, nhưng âm vang của mùa Thu độc lập vẫn hiện diện trong hành trình đi lên của dân tộc. Nếu năm 1945, cha ông đã nắm bắt thời cơ lịch sử, làm nên thắng lợi vĩ đại để giành độc lập, tự do, thì hôm nay, thế hệ Việt Nam phải tiếp nối tinh thần ấy bằng tri thức, bản lĩnh, khát vọng và hành động; biến những giá trị của mùa Thu năm xưa thành động lực kiến tạo một Việt Nam hùng cường, thịnh vượng, tự tin bước vào kỷ nguyên mới../.
Tài liệu kham khảo
1. Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb Chính trị quốc gia Sự thậtm Hà Nội, 2011, t.12, tr. 251; t.15 tr.614.
2. Đảng Cộng sản Việt Nam: Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV, Tập I, Nxb. Chính trị quốc gia Sự thật, Hà Nội, 2026.
3. Hoàng Thị Quyên. (2026). Phát triển kinh tế đất nước theo Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng, https://www.quanlynhanuoc.vn/2026/02/25/phat-trien-kinh-te-dat-nuoc-theo-nghi-quyet-dai-hoi-xiv-cua-dang/
