Sau thắng lợi Cách mạng tháng Tám, đất nước đứng trước muôn vàn khó khăn, thử thách. Trong tình thế “ngàn cân treo sợi tóc”, Chủ tịch Hồ Chí Minh cùng Đảng ta đã kịp thời đề ra chủ trương sáng suốt, trong đó có việc tổ chức tổng tuyển cử sớm trên cả nước. Để cuộc bầu cử thành công, Người đã ra “Lời kêu gọi quốc dân đi bỏ phiếu”. Lời kêu gọi chỉ 375 từ nhưng chứa đựng thông điệp sâu sắc, xuyên thế kỷ, 80 năm đồng hành cùng cho dân tộc. Giá trị và tính thời sự của thông điệp ấy vẫn còn nguyên vẹn đến hôm nay
Nhiệm vụ cấp bách trong tình thế “nghìn cân treo sợi tóc”
Sau Cách mạng Tháng Tám 1945, chính quyền cách mạng non trẻ phải đối diện muôn vàn khó khăn, thử thách: thù trong giặc ngoài; đối phó với ba thứ “giặc”: “giặc đói, giặc dốt và giặc ngoại xâm”.
Trong tình thế “ngàn cân treo sợi tóc”, việc tổ chức Tổng tuyển cử bầu Quốc hội của nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa trở thành nhiệm vụ cấp bách, trọng yếu đầu tiên, nhằm củng cố chính quyền cách mạng, khẳng định tính hợp pháp của Nhà nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa.
Thông điệp sâu sắc xuyên thế kỷ
Nhận thức rõ tầm quan trọng của việc khẳng định tính hợp pháp của chính quyền mới, nên ngay từ phiên họp đầu tiên của Chính phủ lâm thời (03/9/1945), Chủ tịch Hồ Chí Minh đã xếp Tổng tuyển cử là 01 trong 06 nhiệm vụ cấp bách cần phải thực hiện ngay.
Tiếp đó, ngày 05/01/1946 (trước ngày Tổng tuyển tuyển cử 01 ngày), Chủ tịch Hồ Chí Minh ra “Lời kêu gọi quốc dân đi bỏ phiếu”, đăng trên Báo Cứu quốc, số 134.
Trong Lời kêu gọi, mặc dù hết sức ngắn gọn nhưng Bác đã đề cập đến khá đầy đủ những thông điệp quan trọng, tối cần thiết cần truyền đến toàn thể quốc dân đồng bào.
Một là, Tổng tuyển cử là dịp để dân ta được hưởng quyền dân chủ thực sự: “Ngày mai mồng 6 tháng Giêng năm 1946. Ngày mai là một ngày sẽ đưa quốc dân ta lên con đường mới mẻ. Ngày mai là một ngày vui sướng của đồng bào ta, vì ngày mai là ngày Tổng tuyển cử, vì ngày mai là một ngày đầu tiên trong lịch sử Việt Nam mà nhân dân ta bắt đầu hưởng dụng quyền dân chủ của mình”. Và “Ngày mai, dân ta sẽ tự do lựa chọn và bầu ra những người xứng đáng thay mặt cho mình, và gánh vác việc nước”. Ngắn gọn, sâu sắc, Người đã:
Khẳng định bước ngoặt lịch sử: “Ngày mai là một ngày sẽ đưa quốc dân ta lên con đường mới mẻ” cho thấy Tổng tuyển cử không chỉ là sự kiện chính trị đơn thuần, mà là bước chuyển từ chế độ thuộc địa – phong kiến sang chế độ dân chủ nhân dân.
Niềm vui sướng của toàn dân: Việc nhấn mạnh “ngày vui sướng của đồng bào ta” phản ánh tâm thế hồ hởi, phấn khởi của nhân dân khi lần đầu tiên được trực tiếp thực hiện quyền công dân, quyền làm chủ đất nước.
Khởi đầu quyền dân chủ: “ngày đầu tiên trong lịch sử Việt Nam mà nhân dân ta bắt đầu hưởng dụng quyền dân chủ của mình” khẳng định giá trị cốt lõi: nhân dân trở thành chủ thể quyền lực, lần đầu tiên được tham gia quyết định vận mệnh quốc gia bằng lá phiếu.
Giá trị chính trị – tư tưởng: Tổng tuyển cử 1946 đã tạo cơ sở pháp lý cho Quốc hội đầu tiên, hợp thức hóa chính quyền cách mạng, đồng thời bác bỏ mọi luận điệu xuyên tạc của thế lực phản động. Mặt khác, Lời kêu gọi thể hiện tầm nhìn chiến lược của Chủ tịch Hồ Chí Minh và Đảng, đặt nền móng cho chế độ dân chủ nhân dân, khẳng định nguyên tắc “dân là gốc”.
Chủ tịch Hồ Chí Minh bỏ phiếu tại số 10 Hàng Vôi, Hà Nội ngày 06/01/1946 (Ảnh tư liệu)
Như vậy, Luận điểm trên không chỉ là lời hiệu triệu cho một sự kiện chính trị trọng đại, mà còn là tuyên ngôn dân chủ đầu tiên của nước Việt Nam mới. Nó mở ra kỷ nguyên nhân dân làm chủ, khẳng định vai trò quyết định của quần chúng trong sự nghiệp cách mạng. Thông điệp này ngày nay vẫn còn nguyên giá trị, nóng hổi tính thời sự: Thông điệp về quyền dân chủ của nhân dân vẫn còn nguyên giá trị, nhắc nhở trách nhiệm công dân trong việc tham gia xây dựng và bảo vệ Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa.
Hai là, Tổng tuyển cử là cuộc đấu tranh trên mặt trận chính trị với quân thù: “Ngày mai, dân ta sẽ tỏ cho các chiến sĩ ở miền Nam rằng: Về mặt trận quân sự, thì các chiến sĩ dùng súng đạn mà chống quân thù. Về mặt chính trị, thì nhân dân dùng lá phiếu mà chống với quân địch. Một lá phiếu cũng có sức lực như một viên đạn”.
Quan điểm của Chủ tịch Hồ Chí Minh là sự gắn kết giữa quân sự và chính trị: Người khẳng định, ở miền Nam, chiến sĩ dùng súng đạn chống quân thù; ở hậu phương, nhân dân dùng lá phiếu để chống lại kẻ địch về mặt chính trị. Đây là sự kết hợp giữa hai mặt trận: quân sự và chính trị, tạo nên sức mạnh tổng hợp của toàn dân tộc.
Quan điểm của Chú tịch Hồ Chí Minh còn cho thấy vai trò cực kỳ quan trọng của lá phiếu: “Một lá phiếu cũng có sức lực như một viên đạn” thể hiện tư tưởng coi trọng quyền dân chủ. Lá phiếu không chỉ là biểu tượng của quyền công dân, mà còn là vũ khí chính trị sắc bén, góp phần bảo vệ chính quyền cách mạng.
Quan điểm của Bác có ý nghĩa động viên hết sức lớn lao: Lời kêu gọi vừa khích lệ tinh thần chiến đấu của chiến sĩ miền Nam, vừa khơi dậy trách nhiệm chính trị của nhân dân cả nước. Nó tạo sự đồng lòng: tiền tuyến đánh giặc bằng vũ khí, hậu phương bảo vệ chính quyền bằng lá phiếu.
Như vậy, quan điểm của Chủ tịch Hồ Chí Minh nêu trên không chỉ có giá trị lịch sử mà còn mang tính thời sự nóng hổi. Khẳng định sức mạnh của nhân dân trong việc quyết định vận mệnh đất nước. Thông điệp vẫn còn nguyên giá trị đồng hành cùng dân tộc hơn 80 năm qua: tham gia bầu cử là hành động thiết thực để bảo vệ độc lập dân tộc và chủ quyền quốc gia.
Ba là, Tổng tuyển cử là dịp thể hiện cho thế giới hiểu rõ hơn về sức mạnh, tinh thần đại đoàn kết và quyết tâm chống thực dân, đế quốc, bảo vệ nền độc lập non trẻ vừa mới giành đuọc của dân tộc Việt Nam: “Ngày mai, quốc dân ta sẽ tỏ cho thế giới biết rằng dân Việt Nam ta đã: Kiên quyết đoàn kết chặt chẽ, kiên quyết chống bọn thực dân, kiên quyết tranh quyền độc lập”.
Bốn là, lời căn dặn thấu lý, đạt tình đối với những người ra ứng cử. Bác dạy: “Ngày mai, người ra ứng cử thì đông, nhưng số đại biểu thì ít, lẽ tất nhiên, có người được cử, có người không được cử”. Do đó, nếu trúng cử thì: “Những người trúng cử, sẽ phải ra sức giữ vững nền độc lập của Tổ quốc, ra sức mưu sự hạnh phúc cho đồng bào. Phải luôn luôn nhớ và thực hành câu: Vì lợi nước, quên lợi nhà; vì lợi chung, quên lợi riêng. Phải làm cho xứng đáng với đồng bào, cho xứng đáng với Tổ quốc”. Nếu không trúng cử thì: “Người không trúng cử, cũng không nên ngã lòng. Mình đã tỏ lòng hăng hái với nước, với dân, thì luôn luôn phải giữ lòng hăng hái đó. Ở trong Quốc hội hay ở ngoài Quốc hội, mình cũng cứ ra sức giúp ích nước nhà. Lần này không được cử, ta cứ gắng làm cho quốc dân nhận rõ tài, đức của ta, thì lần sau quốc dân nhất định cử ta”.
Năm là, cuối cùng Bác nhắc nhở mọi người dân nhớ đi bầu cử với một thái độ vui vẻ vì đó không những là nghĩa vụ mà còn là quyền lợi và khát vọng về một tương lai tươi sáng: “Ngày mai, tất cả các bạn cử tri, đều phải nhớ đi bầu cử. Ngày mai, mỗi người đều nên vui vẻ hưởng quyền lợi của một người dân độc lập, tự do”.
Báo Quốc hội xuất bản trong kỳ bầu cử Quốc hội khóa I năm 1946 (Ảnh tư liệu)
Vẹn nguyên giá trị và nóng hổi tính thời sự
Chúng ta đã, đang và sẽ tiến hành nhiều cuộc bầu cử Quốc hội và Hội đồng nhân dân các cấp. Để các cuộc bầu cử thành công, thiết nghĩ chúng ta cùng đọc và suy ngẫm những lời căn dặn sâu sắc, chí lý, chí tính của Chủ tịch Hồ Chí Minh, trong Lời kêu gọi đã phân tích ở trên. Từ đó, chúng ta thấy:
Đối với cử tri, Bác đã giải thích một cách hết sức rõ ràng và thuyết phục vì sao chúng ta phải đi bầu cử
Thứ nhất, bầu cử là dịp để dân ta được hưởng quyền dân chủ thực sự.
Dân chủ có hai hình thức: trực tiếp và đại diện. Trong đó, bầu cử chính là biểu hiện sinh động nhất của quyền dân chủ trực tiếp của mỗi công dân. Quyền ấy không tự nhiên mà có, mà được đánh đổi bằng mồ hôi, xương máu của cả dân tộc dưới sự lãnh đạo của Đảng và Chủ tịch Hồ Chí Minh. Vì thế, mỗi lá phiếu không chỉ là quyền lợi, mà còn là nghĩa vụ thiêng liêng, là niềm vinh dự và tự hào lớn lao của người dân Việt Nam trong việc khẳng định quyền làm chủ đất nước.
Thứ hai, bầu cử là cuộc đấu tranh trên mặt trận chính trị với quân thù.
Không chỉ trong giai đoạn 1945–1946 mà cho đến hôm nay, các thế lực thù địch vẫn không ngừng tìm cách chống phá, coi chính trị là một trọng điểm tấn công, bên cạnh quân sự, nhằm chia rẽ khối đại đoàn kết dân tộc. Vì vậy, bầu cử không đơn thuần là thủ tục dân chủ, mà còn là một mặt trận chính trị quyết liệt chống lại âm mưu phá hoại. Mỗi lá phiếu chính là một hành động chiến đấu, một lời khẳng định ý chí bảo vệ độc lập và chủ quyền. Nếu nhận thức đầy đủ ý nghĩa ấy, chắc chắn mỗi cử tri sẽ kiên định ở vị trí của mình, không rời bỏ mặt trận nóng bỏng mà lịch sử và dân tộc đã giao phó.
Thứ ba, bầu cử là dịp thể hiện cho thế giới hiểu rõ hơn về Việt Nam.
Theo Chủ tịch Hồ Chí Minh, bầu cử không chỉ là quyền dân chủ của mỗi công dân mà còn là dịp để toàn Đảng, toàn dân, toàn quân khẳng định trước thế giới tinh thần đại đoàn kết và quyết tâm chính trị cao độ trong bảo vệ độc lập, tự do của dân tộc. Kết quả bầu cử – số lượng phiếu, tỷ lệ đại biểu trúng cử, đặc biệt ở những vị trí chủ chốt – chính là thước đo sinh động cho thấy mức độ ủng hộ của nhân dân đối với chính quyền cách mạng, đồng thời phản ánh uy tín, năng lực của những người được nhân dân tín nhiệm. Như vậy, mỗi lá phiếu không chỉ mang giá trị cá nhân mà còn là minh chứng tập thể về sức mạnh đoàn kết và niềm tin chính trị của cả dân tộc.
Đối với các đại biểu ứng cử, cho dù trúng cử hay không trúng cử cũng phải luôn ghi nhớ lời Bác dặn
Nếu trúng cử, mỗi đại biểu phải đem hết tài năng và đạo đức để phụng sự Tổ quốc, tận tâm phục vụ nhân dân. Luôn khắc ghi lời dạy: “Vì lợi nước, quên lợi nhà; vì lợi chung, quên lợi riêng”, xứng đáng với sự tín nhiệm của cử tri và với Tổ quốc. Nếu không trúng cử, cũng không được nản lòng, mà phải cùng các đại biểu trúng cử tiếp tục đóng góp cho đất nước, phục vụ nhân dân. Đồng thời, cần kiên trì rèn luyện phẩm chất, nâng cao năng lực để một ngày được nhân dân tín nhiệm lựa chọn trong những kỳ bầu cử tiếp theo.
Tóm lại, “Lời kêu gọi quốc dân đi bỏ phiếu” của Chủ tịch Hồ Chí Minh đã chứa đựng những thông điệp chính trị – tư tưởng vô cùng sâu sắc và quý báu. Lời kêu gọi không chỉ góp phần quyết định vào thành công của cuộc bầu cử lịch sử ấy, mà 80 năm qua vẫn giữ nguyên giá trị, đồng hành cùng dân tộc, trở thành kim chỉ nam cho mọi kỳ bầu cử Quốc hội và Hội đồng nhân dân các cấp.
Mỗi thông điệp là lời nhắc nhở về trách nhiệm, nghĩa vụ và quyền làm chủ của nhân dân, đồng thời khẳng định sức mạnh đoàn kết và quyết tâm chính trị của cả dân tộc trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.
Văn Minh
