
Người biểu tình tập trung đông đảo tại một quảng trường ở Madrid,Tây Ban Nha, ngày 3/10/2026 - Ảnh: REUTERS
Những biến động làm rung chuyển châu Âu
Tại Pháp, phong trào khởi đầu từ học sinh trung học với những yêu cầu cụ thể về sĩ số lớp học, đội ngũ giáo viên, cơ sở vật chất, đến ngày 2/10, khoảng 400 trường trung học phải tạm đóng cửa. Khi các công đoàn tham gia, yêu cầu mở rộng sang chi phí sinh hoạt và dịch vụ công; ngày 17/10, theo ước tính của cảnh sát, gần 200.000 người tham gia tuần hành trên toàn quốc, phần lớn diễn ra ôn hòa, một số nơi xảy ra xô xát và phá hoại tài sản. Tại Tây Ban Nha, giá thuê nhà bình quân đã tương đương gần trọn thu nhập hằng tháng của một người trẻ. Trước những bất đồng trong Quốc hội về chính sách nhà ở, Chính phủ nước này đã quyết định tổ chức tổng tuyển cử sớm vào ngày 29/11. Làn sóng tuần hành về giá cả, nhà ở, việc làm cũng diễn ra tại Italy, Bồ Đào Nha, Đức, Bỉ, Thụy Sĩ.
Nguyên nhân trực tiếp là cú sốc giá năng lượng gắn với bất ổn tại eo biển Hormuz. Tháng 9/2026, lạm phát khu vực đồng euro lên 3,8%, mức cao nhất trong ba năm, trong đó giá năng lượng tăng 18,8%. Lãi suất tăng để kiềm chế lạm phát kéo theo chi phí vay mua nhà, chi phí trả nợ công tăng, thu hẹp dư địa ngân sách cho giáo dục, nhà ở, an sinh. Ở tầng sâu hơn là sức ép cấu trúc tích tụ từ trước: nợ công cao, khoảng cách giữa kỳ vọng của thế hệ trẻ và cơ hội thực tế.
Dưới sức ép từ những những bất ổn nêu trên, một số quốc gia châu Âu đã tìm cách điều chỉnh để hạ nhiệt căng thẳng xã hội thông qua bầu cử, thương lượng ngân sách, đối thoại xã hội, hay quyết định tổ chức tổng tuyển cử sớm tại Tây Ban Nha. Đối với Việt Nam, những diễn biến tại châu Âu cũng là dịp quan sát để tìm hiểu, đánh giá và rút ra bài học.
Nhận diện đúng vấn đề để không bị dẫn dắt
Cùng một sự kiện trên nhưng đã được các luồng thông tin trên mạng xã hội khai thác theo những ý đồ khác nhau: cắt ghép hình ảnh xô xát để dựng nên bức tranh “hỗn loạn”, hoặc tách các cuộc tuần hành khỏi bối cảnh kinh tế - xã hội để gán cho chúng ý nghĩa chính trị. Thực hiện Nghị quyết số 35-NQ/TW, cần tỉnh táo trước hai cách diễn giải phiến diện.
Cách thứ nhất là coi việc tụ tập đông người trên đường phố như là biểu hiện của dân chủ, rồi áp dụng máy móc để xuyên tạc tình hình ở Việt Nam. Cách nhìn này bỏ qua thực tế rằng các yêu cầu chính đáng về trường học, nhà ở, việc làm chỉ được giải quyết bằng chính sách, nguồn lực và năng lực thực thi. Ngay tại châu Âu, quyền tuần hành cũng phải tuân thủ pháp luật, mọi hành vi bạo lực, phá hoại tài sản đều bị xử lý. Ở Việt Nam, dân chủ xã hội chủ nghĩa được thực hiện qua các thiết chế và phương thức có tổ chức, theo pháp luật; Văn kiện Đại hội XIV yêu cầu “phát huy mạnh mẽ vai trò chủ thể của Nhân dân, dân chủ xã hội chủ nghĩa, sức mạnh của Nhân dân và khối đại đoàn kết toàn dân tộc”.
Cách thứ hai, ở chiều ngược lại, là quy giản những khó khăn hiện tại của châu Âu thành dấu hiệu “suy thoái” của cả một khu vực. Cách nhìn này thiếu khách quan, bỏ qua năng lực tự điều chỉnh của thể chế các nước. Thực tế, hệ thống an sinh và cơ chế đối thoại giữa chính phủ, giới chủ, công đoàn vẫn đang giúp các nước này chuyển hóa bất bình xã hội thành điều chỉnh chính sách. Bảo vệ nền tảng tư tưởng cần dựa trên sự thật và lý lẽ thuyết phục; khó khăn của các nước đối tác cần được tiếp cận với sự tôn trọng, khách quan, xem xét toàn diện, gồm cả những thách thức chung mà nhiều quốc gia đang đối mặt hiện nay.
Giữa hai thái cực đó là một nhận thức cân bằng: Việt Nam đã được Đại hội XIV đánh giá là “điểm sáng về ổn định chính trị, an ninh, an toàn và ổn định xã hội”, nhưng ổn định đó là thành quả của quá trình lãnh đạo, quản lý chủ động và cần tiếp tục củng cố. Nhận thức rõ điều đó để chủ động chính sách, chăm lo ngày càng tốt hơn đời sống nhân dân là biểu hiện của tinh thần cầu thị và cũng là sức mạnh của công tác tư tưởng.
Để không bị dẫn dắt, cán bộ, đảng viên cần tiếp cận thông tin quốc tế bằng phương pháp khoa học: đặt sự kiện trong bối cảnh cụ thể, phân biệt nguyên nhân với biểu hiện, đối chiếu các nguồn tin chính thống, tránh so sánh khập khiễng. Đó cũng là cách nâng cao sức đề kháng của xã hội trước thông tin sai lệch, xuyên tạc, kích động.
Bài học về an ninh trong bối cảnh “đa khủng hoảng”
Văn kiện Đại hội XIV của Đảng nhận định: “Thế giới đang rơi vào trạng thái đa khủng hoảng”, trong đó sự bất ổn về kinh tế vĩ mô, lạm phát, khủng hoảng nợ công, đứt gãy chuỗi cung ứng “tiếp tục gây ra những hiệu ứng bất lợi đối với nền kinh tế - chính trị thế giới”. Bất ổn tại châu Âu là minh chứng cụ thể cho nhận định đó và gợi ra ba bài học về an ninh.
Thứ nhất, nhiều nguy cơ an ninh ngày nay có xu hướng vận động qua kênh dân sinh. Một biến động địa chính trị ở nơi xa có thể chuyển hóa thành sức ép lên giá năng lượng, lạm phát, chi phí nhà ở, rồi lên tâm trạng xã hội. Đây là cơ sở thực tiễn của yêu cầu mà Nghị quyết Đại hội XIV đặt ra: bảo vệ vững chắc “an ninh quốc gia, an ninh chế độ, an ninh con người, an ninh kinh tế, an ninh dữ liệu, an ninh mạng, an ninh năng lượng, an ninh nguồn nước, an ninh lương thực”.
Thứ hai, niềm tin xã hội là nền tảng của ổn định. Tại Lễ kỷ niệm 80 năm Ngày truyền thống lực lượng An ninh nhân dân (11/7/2026), Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm khẳng định: “an ninh con người và niềm tin xã hội là trung tâm của mọi chính sách an ninh”. Theo đó, an ninh được đo không chỉ bằng trật tự, mà bằng mức độ người dân tin rằng nhu cầu chính đáng của mình được lắng nghe, giải quyết.
Thứ ba, phòng ngừa từ sớm và bảo vệ cả hệ thống. Tổng Bí thư, Chủ tịch nước yêu cầu chuyển từ “bảo vệ lĩnh vực sang bảo vệ hệ thống”, thực hiện nguyên tắc “phát triển đến đâu thì an ninh đến đó”, không để rủi ro “vượt qua ngưỡng kiểm soát”. Tại Hội nghị Đảng ủy Công an Trung ương quý III/2026 (30/9/2026), đồng chí tiếp tục yêu cầu xử lý “từ sớm, từ xa, từ nơi xuất phát”. Vấn đề dân sinh được xử lý từ gốc sẽ không tích tụ thành điểm nóng.
Củng cố tư duy an ninh toàn diện, bao trùm từ gốc
Nghị quyết số 35-NQ/TW xác định lấy “xây” là cơ bản. Đặt trong tư duy an ninh toàn diện, bao trùm, phần “xây” trước hết là chăm lo đời sống Nhân dân, củng cố niềm tin xã hội.
Một là, kiên định quan điểm “lấy phát triển để ổn định, ổn định để thúc đẩy phát triển nhanh, bền vững đất nước, nâng cao đời sống và hạnh phúc của Nhân dân”. Đồng thời, quán triệt yêu cầu của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước: bảo đảm an ninh, trật tự “phải góp phần mở rộng không gian phát triển”, để an ninh và phát triển bổ trợ cho nhau.
Hai là, giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô và an ninh năng lượng – những yếu tố ảnh hưởng trực tiếp tới đời sống hàng ngày của người dân. Văn kiện yêu cầu tăng trưởng “gắn với giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô, kiểm soát lạm phát, bảo đảm các cân đối lớn của nền kinh tế”. Từ kinh nghiệm châu Âu, cần chủ động dự trữ, sử dụng linh hoạt, minh bạch các công cụ bình ổn giá, có kịch bản ứng phó khi nguồn cung bị gián đoạn, giữ nợ công trong giới hạn an toàn.
Ba là, đặt an ninh con người và thế hệ trẻ vào trung tâm chính sách xã hội. Văn kiện Đại hội XIV yêu cầu hoàn thiện mô hình quản lý phát triển xã hội “hiện đại, toàn diện, bao trùm, bền vững” và “bảo đảm an ninh, an sinh, an toàn, an dân, nhất là các đối tượng chính sách, đối tượng yếu thế, lực lượng lao động trong khu vực phi chính thức”. Cần thực hiện thực chất các chương trình nhà ở xã hội, nhà ở cho công nhân; đầu tư cho giáo dục; mở rộng cơ hội việc làm cho thanh niên.
Bốn là, xây dựng thế trận lòng dân vững chắc. Văn kiện yêu cầu phát huy “khối đại đoàn kết toàn dân tộc và thế trận lòng dân”, lấy “hạnh phúc và sự hài lòng của Nhân dân làm thước đo và mục tiêu phấn đấu”. Mặt trận Tổ quốc, các tổ chức chính trị - xã hội và chính quyền cơ sở cần trở thành những kênh lắng nghe, giải quyết thực chất, kịp thời tâm tư, nguyện vọng của Nhân dân.
Năm là, nâng cao năng lực ứng phó với thách thức an ninh phi truyền thống và an ninh thông tin. Thực hiện yêu cầu của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước về đấu tranh với “chiến tranh mạng, chiến tranh nhận thức, chiến tranh thông tin”, cần bảo vệ các công trình hạ tầng trọng yếu, đồng thời đổi mới công tác thông tin: kịp thời, khách quan, có chiều sâu, để người dân có nhận thức đúng về các sự kiện quốc tế.
Trong thời đại đa khủng hoảng, không quốc gia nào miễn nhiễm trước các cú sốc; sức mạnh của mỗi nước nằm ở năng lực quản trị và niềm tin xã hội. Với tư duy an ninh toàn diện, bao trùm, lấy con người làm trung tâm, cùng sự hợp tác chủ động với cộng đồng quốc tế, Việt Nam có cơ sở vững chắc để giữ vững môi trường hòa bình, ổn định, tiến bước trong kỷ nguyên vươn mình của dân tộc.
