Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm gặp mặt doanh nghiệp tiêu biểu nhân Ngày Doanh nhân Việt Nam (10/2026).
Ảnh: Thống Nhất – TTXVN
Từ tư tưởng Hồ Chí Minh đến những quyết sách chiến lược của Đảng về phát huy vai trò của doanh nhân
Ngay sau khi nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa ra đời, ngày 13/10/1945, Chủ tịch Hồ Chí Minh gửi thư cho giới Công Thương Việt Nam, khẳng định: “giới Công-Thương phải hoạt động để xây dựng một nền kinh tế và tài chính vững vàng và thịnh vượng”. Người đồng thời nhấn mạnh mối quan hệ gắn bó giữa sự phát triển của đất nước với sự hưng thịnh của hoạt động kinh doanh: “Việc nước và việc nhà bao giờ cũng đi đôi với nhau”. Đặc biệt, lời kêu gọi các nhà công nghiệp, thương nghiệp “cùng đem vốn vào làm những công cuộc ích quốc lợi dân” đã thể hiện rõ quan điểm coi trọng nguồn lực, năng lực tổ chức sản xuất, kinh doanh và tinh thần phụng sự quốc gia của giới doanh nhân. Những luận điểm ấy không chỉ có ý nghĩa trong hoàn cảnh kiến thiết đất nước sau Cách mạng Tháng Tám, mà còn gợi mở một triết lý phát triển có giá trị lâu dài: làm giàu chính đáng gắn với trách nhiệm đối với cộng đồng; lợi ích của doanh nghiệp cần được đặt trong sự thống nhất với lợi ích của quốc gia, dân tộc và Nhân dân.
Kế thừa và phát triển tư tưởng đó, Đảng và Nhà nước từng bước hoàn thiện chủ trương, chính sách nhằm xây dựng đội ngũ doanh nhân có năng lực, phẩm chất và trách nhiệm tương xứng với yêu cầu phát triển đất nước. Nghị quyết số 41-NQ/TW ngày 10/10/2023 của Bộ Chính trị Về xây dựng và phát huy vai trò của đội ngũ doanh nhân Việt Nam trong thời kỳ mới xác định doanh nhân là lực lượng nòng cốt góp phần đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa, hội nhập quốc tế, xây dựng nền kinh tế độc lập, tự chủ và bảo đảm quốc phòng, an ninh. Nghị quyết số 66/NQ-CP ngày 9/5/2024 của Chính phủ tiếp tục cụ thể hóa yêu cầu phát triển đội ngũ doanh nhân có tầm nhìn, trí tuệ, đạo đức, năng lực quản trị tiên tiến, văn hóa kinh doanh mang bản sắc dân tộc và trách nhiệm xã hội. Tiếp đó, Nghị quyết số 68-NQ/TW ngày 4/5/2025 của Bộ Chính trị Về phát triển kinh tế tư nhân tạo bước phát triển mới trong tư duy và chính sách, nhấn mạnh kinh tế tư nhân là “một động lực quan trọng nhất của nền kinh tế quốc gia”, đồng thời khuyến khích tinh thần kinh doanh, đổi mới sáng tạo, làm giàu hợp pháp và phát huy vai trò tiên phong của doanh nghiệp, doanh nhân.
Những chủ trương trên cho thấy sự phát triển của đội ngũ doanh nhân không chỉ là yêu cầu nội tại của nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, mà còn là một bộ phận quan trọng trong chiến lược huy động và phát huy mọi nguồn lực cho phát triển đất nước.
Đại hội lần thứ XIV của Đảng xác lập những định hướng phát triển mới, tầm nhìn đến năm 2045 càng đặt ra yêu cầu gắn khát vọng của doanh nghiệp với khát vọng phát triển phồn vinh, hạnh phúc của dân tộc. Điều đó đòi hỏi doanh nhân Việt Nam không dừng lại ở mục tiêu duy trì hoạt động hay gia tăng lợi nhuận trước mắt, mà phải nâng cao năng lực kiến tạo giá trị, làm chủ công nghệ, xây dựng thương hiệu, phát triển nguồn nhân lực và tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị khu vực, toàn cầu. Từ góc độ đó, bản lĩnh doanh nhân cần được hiểu là sự kết hợp giữa ý chí vượt khó, năng lực quản trị rủi ro, tinh thần tự chủ và khả năng thích ứng trước biến động; còn khát vọng doanh nhân phải được thể hiện bằng những mục tiêu phát triển dài hạn, có năng lực thực thi và đóng góp thiết thực cho nền kinh tế quốc gia.
Tiên phong đổi mới, kiến tạo động lực phát triển trong kỷ nguyên mới
Kỷ nguyên phát triển mới đang mở ra những cơ hội lớn, đồng thời đặt doanh nhân Việt Nam trước những thách thức đan xen. Sự phát triển nhanh chóng của trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn, tự động hóa, kinh tế số, cùng những biến động địa chính trị, biến đổi khí hậu và sự tái cấu trúc chuỗi cung ứng toàn cầu đang làm thay đổi sâu sắc phương thức sản xuất, kinh doanh và cạnh tranh. Trong bối cảnh đó, lợi thế dựa chủ yếu vào tài nguyên, lao động giá rẻ và quy mô thị trường không còn đủ để bảo đảm sức cạnh tranh dài hạn. Doanh nghiệp muốn phát triển bền vững phải chuyển từ tư duy khai thác lợi thế sẵn có sang chủ động tạo lập lợi thế mới; từ gia công, lắp ráp sang làm chủ công nghệ, thiết kế, thương hiệu và các khâu có giá trị gia tăng cao. Đây chính là phép thử đối với bản lĩnh, trí tuệ và khát vọng vươn lên của doanh nhân Việt Nam.
Thứ nhất, tiên phong trong đổi mới sáng tạo và nâng cao năng lực làm chủ khoa học, công nghệ. Đổi mới không thể chỉ dừng ở việc ứng dụng công nghệ để giảm chi phí hoặc cải thiện quy trình quản lý, mà phải trở thành động lực xuyên suốt quá trình hình thành sản phẩm, dịch vụ, mô hình kinh doanh và thị trường mới. Mỗi doanh nghiệp cần chủ động đầu tư nghiên cứu và phát triển, nâng cao năng lực số, khai thác dữ liệu hiệu quả, phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao và xây dựng văn hóa khuyến khích sáng kiến. Đối với doanh nghiệp Việt Nam, yêu cầu quan trọng không chỉ là tiếp cận thành tựu công nghệ thế giới, mà còn từng bước làm chủ công nghệ phù hợp, tăng tỷ lệ giá trị nội địa và nâng cao năng lực tham gia vào các khâu có giá trị gia tăng lớn trong chuỗi sản xuất toàn cầu. Khi doanh nghiệp chuyển từ vị trí tiếp nhận công nghệ sang chủ động sáng tạo, từ cạnh tranh bằng chi phí sang cạnh tranh bằng tri thức, chất lượng và thương hiệu, năng lực phát triển của từng doanh nghiệp sẽ góp phần trực tiếp nâng cao năng suất và sức chống chịu của toàn bộ nền kinh tế.
Thứ hai, tiên phong kiến tạo những động lực tăng trưởng mới, gắn hiệu quả kinh doanh với chuyển đổi xanh và phát triển bền vững. Trong điều kiện yêu cầu giảm phát thải, sử dụng hiệu quả tài nguyên và đáp ứng các tiêu chuẩn quốc tế ngày càng cao, phát triển kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn, kinh tế số và kinh tế tri thức không còn là lựa chọn mang tính khuyến khích, mà đang trở thành yêu cầu của năng lực cạnh tranh dài hạn. Doanh nhân chủ động đổi mới công nghệ sản xuất, tiết kiệm năng lượng, sử dụng nguyên liệu bền vững, kiểm soát tác động môi trường và minh bạch hóa trách nhiệm trong chuỗi cung ứng. Đồng thời, mạnh dạn đầu tư vào các lĩnh vực mới, phát triển sản phẩm có hàm lượng tri thức cao và tìm kiếm những thị trường tiềm năng. Tinh thần tiên phong còn thể hiện ở khả năng biến những nhu cầu chưa được đáp ứng thành cơ hội kinh doanh, biến sáng kiến thành sản phẩm và biến lợi thế riêng của doanh nghiệp thành giá trị đóng góp cho nền kinh tế. Khi ngày càng nhiều doanh nghiệp lựa chọn con đường phát triển dựa trên công nghệ, năng suất và chất lượng, nền kinh tế sẽ có thêm những động lực tăng trưởng nội sinh vững chắc.
Thứ ba, bản lĩnh doanh nhân được thể hiện qua năng lực quản trị hiện đại, tinh thần tự chủ và khả năng hội nhập quốc tế thực chất. Trong môi trường kinh doanh nhiều biến động, tầm nhìn dài hạn cần đi đôi với quản trị minh bạch, quản trị rủi ro, kỷ luật tài chính và năng lực dự báo. Doanh nghiệp không thể phát triển bền vững nếu chỉ chạy theo quy mô hoặc lợi nhuận ngắn hạn mà xem nhẹ chất lượng quản trị, năng lực công nghệ và uy tín thương hiệu. Vì vậy, doanh nhân cần xây dựng hệ thống quản trị chuyên nghiệp, phát triển đội ngũ kế cận, nâng cao chất lượng nhân lực và thiết lập các chuẩn mực kinh doanh phù hợp với thông lệ quốc tế. Cùng với đó, tăng cường liên kết giữa doanh nghiệp tư nhân, doanh nghiệp nhà nước, doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài và các cơ sở nghiên cứu, đào tạo nhằm hình thành hệ sinh thái đổi mới sáng tạo, mở rộng thị trường và nâng cao khả năng tham gia chuỗi giá trị toàn cầu. Tinh thần tự chủ ở đây không đồng nghĩa với khép kín, mà là chủ động nâng cao năng lực nội tại để hội nhập sâu rộng trên cơ sở bình đẳng, hiệu quả và bảo đảm lợi ích quốc gia.
Thứ tư, khát vọng phát triển của doanh nhân cần được bồi đắp bằng đạo đức kinh doanh, văn hóa doanh nghiệp và trách nhiệm xã hội. Thành công của doanh nhân không chỉ được đo bằng doanh thu, lợi nhuận hay quy mô tài sản, mà còn bằng chất lượng việc làm, sự tiến bộ của người lao động, mức độ tin cậy của khách hàng, tác động đối với môi trường và những giá trị tích cực mà doanh nghiệp tạo ra cho cộng đồng. Kinh doanh có trách nhiệm đòi hỏi doanh nhân tôn trọng pháp luật, thực hiện đầy đủ nghĩa vụ với Nhà nước, bảo vệ quyền lợi chính đáng của người lao động, bảo đảm chất lượng sản phẩm và cạnh tranh lành mạnh. Đồng thời, doanh nghiệp chủ động tham gia các hoạt động an sinh xã hội, hỗ trợ cộng đồng và góp phần thu hẹp những khoảng cách phát triển. Đây cũng là sự tiếp nối tinh thần “ích quốc lợi dân” trong tư tưởng Hồ Chí Minh, đồng thời phù hợp với yêu cầu của Nghị quyết số 41-NQ/TW và Nghị quyết số 68-NQ/TW về xây dựng đội ngũ doanh nhân có đạo đức, văn hóa kinh doanh, lòng yêu nước và khát vọng cống hiến.
Để khát vọng ấy trở thành hiện thực, bên cạnh nỗ lực tự đổi mới của doanh nghiệp, cần tiếp tục hoàn thiện thể chế, cải thiện môi trường đầu tư, kinh doanh, bảo đảm quyền tài sản và quyền tự do kinh doanh hợp pháp, tăng cường khả năng tiếp cận vốn, đất đai, công nghệ và nhân lực chất lượng cao. Nhà nước phát huy vai trò kiến tạo phát triển, đồng hành và tháo gỡ những điểm nghẽn, đồng thời bảo đảm thực thi pháp luật minh bạch, nhất quán. Về phía doanh nghiệp, chủ động nâng cao năng lực nội tại, sử dụng hiệu quả các nguồn lực và tích cực tham gia thực hiện những mục tiêu phát triển chiến lược của quốc gia. Sự kết hợp giữa thể chế thuận lợi, nguồn lực được khơi thông và đội ngũ doanh nhân có bản lĩnh, trí tuệ, đạo đức sẽ tạo nên sức mạnh cộng hưởng cho phát triển.
Doanh nhân Việt Nam trong kỷ nguyên mới đứng trước sứ mệnh vượt lên trên giới hạn của hoạt động kinh doanh thông thường để trở thành lực lượng tiên phong kiến tạo động lực phát triển, nâng cao năng lực tự chủ của nền kinh tế và khẳng định vị thế quốc gia. Bản lĩnh là dám đổi mới, dám chịu trách nhiệm và kiên trì theo đuổi những mục tiêu dài hạn; khát vọng là không ngừng vươn lên, làm giàu chính đáng, sáng tạo những giá trị mới và đóng góp cho sự phồn vinh của đất nước. Khi khát vọng của doanh nghiệp gặp gỡ khát vọng của dân tộc, khi thành công trên thương trường gắn liền với trách nhiệm đối với xã hội, đội ngũ doanh nhân Việt Nam sẽ có thêm nền tảng vững chắc để phát triển lớn mạnh, vươn tầm quốc tế và góp phần hiện thực hóa mục tiêu xây dựng Việt Nam phát triển, giàu mạnh, văn minh, hạnh phúc./.
Tài liệu tham khảo
1. Hồ Chí Minh, Toàn tập, Nxb. Chính trị quốc gia Sự thật, Hà Nội, T. 4, tr. 49.
2. Bộ Chính trị, Nghị quyết số 41-NQ/TW ngày 10/10/2023 về xây dựng và phát huy vai trò của đội ngũ doanh nhân Việt Nam trong thời kỳ mới.
3. Chính phủ, Nghị quyết số 66/NQ-CP ngày 9/5/2024, ban hành chương trình hành động thực hiện Nghị quyết số 41-NQ/TW.
4. Bộ Chính trị, Nghị quyết số 68-NQ/TW ngày 4/5/2025 về phát triển kinh tế tư nhân.
