Nguồn nhân lực là yếu tố cấu thành quan trọng nhất của lực lượng sản xuất, có vai trò quyết định, tác động trực tiếp đến quá trình phát triển của mỗi quốc gia và từng địa phương. Trong bối cảnh “Cách mạng Công nghiệp 4.0”, tỉnh Ninh Bình đang đứng trước yêu cầu chuyển đổi mô hình tăng trưởng nên nâng cao chất lượng nguồn nhân lực là yêu cầu khách quan, cần thiết, là khâu đột phá để đẩy mạnh tốc độ và nâng cao chất lượng tăng trưởng của tỉnh.
Thực trạng nguồn nhân lực tỉnh Ninh Bình sau hợp nhất
Trước khi sáp nhập, ba tỉnh là Hà Nam, Nam Định và Ninh Bình đã rất quan tâm phát triển nguồn nhân lực. Về cơ cấu lao động: Theo số liệu điều tra của Cục thống kê tỉnh Ninh Bình, đến cuối năm 2025, dân số Ninh Bình là 4.412.264 người. Trong đó, 30,6% tập trung ở khu vực thành thị, 69,4% ở khu vực nông thôn. Số người trong độ tuổi lao động chiếm 53,8% với 297.992 người làm việc trong ngành nông, lâm nghiệp và thủy sản; 923.997 người làm việc trong ngành xây dựng và 697.159 người làm việc trong ngành thương mại, dịch vụ. Về trình độ lao động, có 365.344 người đã qua đào tạo (77%). Trong đó có 29,3% đã qua đào tạo có bằng cấp, chứng chỉ. Tỷ lệ công chức có trình độ sau đại học đạt 26,08%, tỷ lệ viên chức có trình độ sau đại học đạt 21,39%. Đây là nền tảng tích cực đối với quá trình xây dựng nền quản trị địa phương hiện đại. Tuy nhiên, khoảng cách giữa “số người lao động đã qua đào tạo” và “số người lao động đã qua đào tạo có bằng cấp, chứng chỉ” còn khá lớn. Đặc biệt, tỉnh còn thiếu đội ngũ chuyên gia, cán bộ quản lý, kỹ sư, kỹ thuật viên có trình độ, tay nghề cao trong các lĩnh vực công nghệ cao, chuyển đổi số, du lịch chất lượng cao và dịch vụ hiện đại; cơ chế, chính sách thu hút, sử dụng và trọng dụng nhân tài chưa đồng bộ, sức cạnh tranh chưa cao; hệ sinh thái đổi mới sáng tạo, khởi nghiệp chưa phát triển tương xứng với tiềm năng, lợi thế của tỉnh. Những hạn chế trên do nhiều nguyên nhân, như công tác liên kết đào tạo, phát triển nguồn nhân lực chưa gắn với nhu cầu thực tiễn; các cơ sở đào tạo chưa xây dựng chương trình đào tạo chuyên sâu các ngành mũi nhọn như du lịch hay công nghệ cao; ngành giáo dục thiếu giáo viên, cơ sở vật chất, trang thiết bị chưa được đầu tư đồng bộ, hiện đại. Công cụ hỗ trợ, môi trường làm việc chưa thực sự hiện đại; việc phân bố, sử dụng và cơ chế thu hút, trọng dụng nhân lực chất lượng cao chưa đủ mạnh.

Ảnh: Học viên Trường Cao đẳng nghề Lilama học thực hành (Nguồn: Báo Ninh Bình)
Một số giải pháp nâng cao chất lượng nguồn nhân lực ở tỉnh Ninh Bình hiện nay
Một là, tỉnh đang định hướng phát triển dựa trên bốn ngành kinh tế trụ cột, gồm: du lịch, công nghiệp văn hóa gắn với kinh tế di sản; công nghiệp cơ khí ô tô và một số ngành công nghiệp công nghệ cao; khởi nghiệp đổi mới sáng tạo; nông nghiệp sinh thái, đa giá trị. Do đó, cấp ủy, chính quyền các cấp cần xác định phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao là nhiệm vụ chiến lược, có ý nghĩa lâu dài, gắn với việc thực hiện các mục tiêu, nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh.
Hai là, nâng cao ý thức tự học tập, chủ động cập nhật tri thức và phát triển năng lực nghề nghiệp của từng người lao động nhằm đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế – xã hội và chuyển dịch cơ cấu lao động của tỉnh Ninh Bình trong giai đoạn hiện nay. Mỗi người lao động cần hình thành tinh thần học tập suốt đời không chỉ tham gia các chương trình đào tạo chính quy, khóa bồi dưỡng ngắn hạn, mà cần tự nghiên cứu, học trực tuyến, trao đổi kinh nghiệm với đồng nghiệp…
Ba là, tiếp tục rà soát, bổ sung hoàn thiện cơ chế, chính sách về thu hút, đào tạo, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, đáp ứng yêu cầu phát triển của tỉnh. Tăng cường hợp tác đào tạo với các cơ sở giáo dục uy tín, chất lượng trong nước và trên thế giới; có chính sách hỗ trợ cán bộ trẻ, cán bộ có năng lực đi đào tạo ở các nước phát triển. Cùng với đó, chú trọng nâng cao mức hỗ trợ tài chính trong chính sách thu hút, trọng dụng nguồn nhân lực có trình độ cao và phát triển nhân tài.
Bốn là, tỉnh Ninh Bình cần xây dựng hệ thống thông tin thị trường lao động để thường xuyên cung cấp các thông tin về cung và cầu lao động. Từ đó các cơ quan quản lý nhà nước, cơ sở đào tạo và doanh nghiệp xác định nhu cầu nhân lực, hạn chế tình trạng đào tạo không gắn với nhu cầu sử dụng, mất cân đối về ngành nghề và lãng phí nguồn lực xã hội.
Năm là, tỉnh cần nâng cao chất lượng giáo dục phổ thông, giáo dục nghề nghiệp và giáo dục đại học; thực hiện tốt công tác hướng nghiệp và phân luồng học sinh sau tốt nghiệp trung học cơ sở và trung học phổ thông; phát triển đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản lý giáo dục; quan tâm đầu tư cơ sở vật chất, trang thiết bị thực hành, hiện đại hóa hệ thống giáo dục nghề nghiệp và trường đại học Hoa Lư, tiếp tục thu hút các trường về khu Đại học Nam Cao. Đồng thời, phát triển y tế để chăm sóc sức khoẻ nhân dân; tiếp tục nâng cao năng lực hệ thống y tế dự phòng; mở rộng loại hình dịch vụ y tế, bảo đảm có đủ số lượng y, bác sĩ và trang thiết bị, kỹ thuật.
Sáu là, tỉnh cần tạo điều kiện để doanh nghiệp tham gia sâu hơn vào quá trình đào tạo, bồi dưỡng và đánh giá chất lượng nguồn nhân lực; khuyến khích doanh nghiệp đầu tư cho đào tạo tại chỗ, chuyển giao công nghệ và nâng cao kỹ năng của người lao động. Đồng thời, tỉnh phát triển hệ thống dịch vụ việc làm, tăng cường kết nối cung - cầu lao động và cung cấp thông tin kịp thời về việc làm, tiền lương, điều kiện lao động và yêu cầu tuyển dụng.
Tóm lại, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực để nâng cao năng suất lao động, thúc đẩy kinh tế - xã hội tỉnh Ninh Bình phát triển. Vì vậy, trong thời gian tới, để thực hiện hiệu quả chủ trương quan trọng này, tỉnh Ninh Bình cần thực hiện hiệu quả, đồng bộ các giải pháp. Qua đó, từng bước xây dựng nguồn nhân lực có cơ cấu hợp lý, trình độ ngày càng tăng, có khả năng thích ứng cao, đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội nhanh và bền vững của tỉnh trong giai đoạn mới./.
