Tại sao Đại tướng Võ Nguyên Giáp là "Người anh Cả" của Quân đội Nhân dân Việt Nam ?

Nếu như Chủ tịch Hồ Chí Minh là “Người cha thân yêu” của Quân đội Nhân dân Việt Nam thì Đại tướng Võ Nguyên Giáp được gọi là “Người anh Cả” của đội quân anh hùng đó. Điều này xuất phát từ lịch sử xây dựng, chiến đấu và trưởng thành của quân đội ta qua các thời kỳ cách mạng, qua các cuộc chiến tranh giải phóng và chiến tranh bảo vệ Tổ quốc

Danh xưng "Người anh Cả" dành cho Đại tướng Võ Nguyên Giáp là sự tôn vinh sâu sắc về vai trò lịch sử, tài năng lãnh đạo kiệt xuất và nhân cách cao cả của ông đối với Quân đội nhân dân Việt Nam .

Chủ tịch Hồ Chí Minh đã giải thích rõ ý nghĩa của danh xưng này trong Thư gửi bộ đội chủ lực, bộ đội địa phương và dân quân du kích nhân ngày kỷ niệm thành lập Quân Giải phóng Việt Nam đề ngày 22/12/1949, khi Người viết: "Quân đội ta quen gọi Đại tướng Tổng Tư lệnh Võ Nguyên Giáp là Anh Cả. Cách gọi thân ái ấy rất đúng với tinh thần và lịch sử của Quân đội ta: vì từ ngày thành lập đội Nam tiến đến nay Đảng và Chính phủ đã ủy cho đồng chí Giáp và một số cán bộ phụ trách tổ chức, huấn luyện và lãnh đạo Quân đội ta" [1] .

Sự tôn vinh này được thể hiện qua các khía cạnh nổi bật sau đây:

Người trực tiếp tổ chức và xây dựng quân đội

Đồng chí Võ Nguyên Giáp được Trung ương Đảng và Chủ tịch Hồ Chí Minh giao trọng trách trực tiếp tổ chức, giáo dục, rèn luyện và xây dựng Quân đội nhân dân Việt Nam.

Thực hiện chỉ thị của Người, ngày 22/12/1944, Đội Việt Nam Tuyên truyền Giải phóng quân, đội quân chủ lực đầu tiên, tiền thân của Quân đội nhân dân Việt Nam, được thành lập tại Cao Bằng, do đồng chí Võ Nguyên Giáp trực tiếp phụ trách và chỉ huy.

Dưới sự chỉ đạo của ông, lực lượng vũ trang đã phát triển không ngừng, từ đội quân ban đầu chỉ với 34 chiến sĩ đã lớn mạnh thành các đại đoàn, quân đoàn, cùng các quân chủng, binh chủng hiện đại, góp phần quyết định vào thắng lợi của hai cuộc kháng chiến.

Chỉ vài ngày sau, đội quân đó đã giành hai chiến thắng quan trọng Phai Khắt và Nà Ngần, mở đầu truyền thống vẻ vang của quân đội ta "Đã ra quân là chiến thắng".

Nhà quân sự tài năng xuất chúng

Đại tướng là học trò xuất sắc và gần gũi của Chủ tịch Hồ Chí Minh.

Ông đã chỉ huy Quân đội nhân dân Việt Nam giành thắng lợi trong các chiến dịch mang tính quyết định. 

Trong kháng chiến chống thực dân Pháp, quân đội ta đã liên tiếp giành các chiến thắng trong các chiến dịch phản công và tiến công.

Năm 1947, quân đội ta giành thắng lợi trong chiến dịch phản công Việt Bắc Thu Đông (tháng 10-12/1947), đánh bại âm mưu đánh nhanh, thắng nhanh của thực dân Pháp. Tiếp đó là các chiến dịch Biên Giới, Hòa Bình, Tây Bắc, Thượng Lào...và cuối cùng là cuộc tiến công chiến lược Đông Xuân 1953-1954 với đỉnh cao là chiến thắng lịch sử Điện Biên Phủ "lừng lẫy năm châu, chấn động địa cầu". 

Thắng lợi của cuộc kháng chiến chống Pháp với chiến thắng lịch sử Điện Biên Phủ đưa tên tuổi Đại tướng Võ Nguyên Giáp, cùng với tên tuổi Chủ tịch Hồ Chí Minh trở nên nổi tiếng hơn bao giờ hết, nhất là trong phong trào đấu tranh giải phóng dân tộc của các quốc gia thuộc đia, phụ thuộc. 

Trong cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước, Đại tướng Võ Nguyên Giáp tiếp tục cùng Quân ủy Trung ương lãnh đạo, chỉ huy quân và dân miền Bắc đánh bại hai cuộc chiến tranh phá hoại của Mỹ ở miền Bắc và chỉ huy Quân giải phóng miền Nam Việt Nam không ngừng tiến lên lần lượt đánh bại các chiến lược chiến tranh của Hoa Kỳ tại miền Nam, đặc biệt là cuộc đụng đầu lịch sử trong những năm 1965-1973, đã đánh bại ý chí xâm lược của đế quốc Mỹ, đỉnh cao là Chiến dịch Hồ Chí Minh lịch sử năm 1975, giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước.

Tài năng quân sự của ông được thế giới công nhận, nhiều nhà sử học quốc tế đã đánh giá Đại tướng Võ Nguyên Giáp là một trong những thiên tài quân sự lớn nhất của thế kỷ XX.

Tên tuổi của Đại tướng Võ Nguyên Giáp gắn liền với thắng lợi của Chiến dịch Điện Biên Phủ.

Ảnh: Bộ đội ta giành thắng lợi tại Điên Biên Phủ (Ảnh tư liệu)

Nhà lý luận quân sự và chính trị tài ba

Đại tướng có công lao to lớn trong việc phát triển lý luận chiến tranh nhân dân Việt Nam lên tầm cao mới, với phương châm “Giành thắng lợi tứng bước”, “lấy yếu chống mạnh”.

Ông là nhà lãnh đạo, nhà chính trị tài giỏi, luôn kiên định bám sát đường lối chính trị của Đảng, kết hợp chặt chẽ giữa đấu tranh vũ trang với đấu tranh chính trị và ngoại giao.

Đại tướng luôn coi trọng tính nhân văn, coi sinh mạng cán bộ, chiến sĩ là vô giá, thể hiện rõ 6 phẩm chất mà Bác Hồ căn dặn: “Trí, Dũng, Nhân, Tín, Liêm, Trung”.

Tài năng quân sự của Đại tướng Võ Nguyên Giáp được đúc kết từ tự học, thể hiện tinh hoa binh pháp Việt Nam qua thực tiễn đấu tranh bảo vệ Tổ quốc.

Danh xưng “Người Anh Cả" của Quân đội nhân dân Việt Nam gắn liền với lịch sử hình thành và trưởng thành của Quân đội, là sự ghi nhận trọn đời cống hiến của Đại tướng cho sự nghiệp cách mạng của Đảng và dân tộc.

Đại tướng Võ Nguyên Giáp không chỉ là một vị tướng tài ba mà còn là một nhà lý luận quân sự và nhà sử học xuất sắc. Sinh thời, ông đã có rất nhiều công trình, bài viết có giá trị sâu sắc về Đảng, về Chủ tịch Hồ Chí Minh, về Quân đội và đặc biệt là về chiến tranh cách mạng Việt Nam

Đại tướng được ghi nhận là tác giả của nhiều tác phẩm quân sự quan trọng, bao gồm những cuốn sách đã trở thành tài liệu quý báu cho việc nghiên cứu lịch sử và nghệ thuật quân sự Việt Nam.

Một số tác phẩm tiêu biểu của Đại tướng Võ Nguyên Giáp có nội dung tập trung vào lĩnh vực quân sự, quốc phòng, và lịch sử chiến tranh. Một số cuốn sách nổi tiếng bao gồm:

Tổng hành dinh trong mùa Xuân toàn thắng: Đây là cuốn hồi ức sâu sắc của Đại tướng về những quyết sách chiến lược của Bộ Chính trị và Bộ Tổng Tư lệnh trong cuộc Tổng tiến công và nổi dậy mùa Xuân 1975.

Những chặng đường lịch sử: Cuốn hồi ký này tái hiện các giai đoạn lịch sử đầy thử thách, đặc biệt là thời kỳ chuẩn bị giành chính quyền trước Cách mạng Tháng Tám năm 1945 và những năm đầu sau Cách mạng Tháng Tám.

Điện Biên Phủ: Tập hợp các bài viết của Đại tướng, tập trung luận bàn và phân tích về Chiến dịch Điện Biên Phủ và cuộc tiến công chiến lược Đông Xuân 1953-1954.

Một số cuốn sách ít được biết đến hơn nhưng không thể không nhắc tới là Khu giải phóng (1946), Đội quân giải phóng (1947), “Phát động du kích chiến tranh” (1947), Chiến tranh giải phóng và quân đội nhân dân, ba giai đoạn chiến lược (1950), Mấy vấn đề đường lối quân sự của Đảng (1970), Vũ trang quần chúng cách mạng, xây dựng quân đội nhân dân (1972), Chiến tranh giải phóng dân tộc và chiến tranh bảo vệ Tổ quốc (1979)

Ngoài ra, Đại tướng còn có nhiều bài viết quan trọng khác về tư tưởng quân sự Hồ Chí Minh, góp phần xây dựng nền móng cho khoa học quân sự Việt Nam. Ông cũng là tác giả của các công trình mang tính chiến lược về kinh tế gắn với quốc phòng như “Dự thảo chiến lược kinh tế và quốc phòng biển” (1985).

Trong số các ấn phẩm được giới thiệu ở trên, những tác phẩm như Tổng hành dinh trong mùa Xuân toàn thắng, Những chặng đường lịch sử và Điện Biên Phủ là những ví dụ điển hình về đóng góp của ông với tư cách là một nhà sử học quân sự, ghi dấu lịch sử dưới con mắt của một người trong cuộc.

Trong kháng chiến chống Mỹ, cứu nước, tại Tổng Hành dinh, Đại tướng Võ Nguyên Giáp cùng các đồng chí trong Quân ủy Trung ương theo dõi, nắm bắt từng bước diễn biến rất nhanh của các mặt trận và đưa ra các quyết định lịch sử (Ảnh tư liệu)

 Tài năng quân sự được các nhà quân sự, chính trị và sử học thế giới thừa nhận 

Các học giả quốc tế đã dành nhiều mỹ từ và sự ngưỡng mộ sâu sắc để ca ngợi tài thao lược của vị Tổng Tư lệnh Quân đội Nhân dân Việt Nam. Dưới đây là một số nhận định tiêu biểu:

Stanley Karnow, nhà báo kiêm sử gia người Mỹ, nhận định rằng Tướng Giáp là một người đặc biệt, vừa là nhà hoạch định chính sách, vừa là sĩ quan trên chiến trường. Sau chiến dịch Điện Biên Phủ, người Pháp từng gọi ông là “trái núi lửa phủ băng” (ám chỉ sự điềm tĩnh bên ngoài nhưng ẩn chứa sức mạnh phi thường bên trong). Stanley Karnow cho rằng tài năng chiến lược của Tướng Giáp đã đặt ông vào “ngôi đền của những nhà lãnh đạo quân sự vĩ đại” như Wellington, Ulysses S. Grant hay Douglas MacArthur. Ông kết luận: “Sau Hồ Chí Minh, ông là nhân vật quan trọng nhất trong lịch sử Việt Nam thế kỷ XX... Ông ấy giống như một vị thánh. Không có gì khiến ông phải chấp nhận thất bại”.

Catherine Karnow, nhà báo, con gái của sử gia Stanley Karnow, nhận xét: Tướng Giáp là “khối óc” của trận Điện Biên Phủ nổi tiếng, trận đánh giúp giành độc lập cho Việt Nam từ người Pháp năm 1954. Bà cũng ghi nhận đóng góp lớn của ông cho chiến thắng của Việt Nam Dân chủ Cộng hòa trước quân Hoa kỳ và chính quyền Việt Nam Cộng hòa vào tháng 4/1975.

Bernard Fall, nhà báo, nhà sử học quốc tế gốc Áo, trong tác phẩm “Võ Nguyên Giáp - con người và huyền thoại”, xuất bản năm 1962, Bernard Fall đã đánh giá: “Trong một tương lai có thể thấy trước, phương Tây chưa thể đào tạo được một vị tướng nào sánh kịp với Võ Nguyên Giáp”.

William Duiker, giáo sư sử học, học giả nghiên cứu về khu vực Đông Á tại Đại học Penn State, Mỹ nhấn mạnh di sản lớn nhất của Đại tướng là vai trò của mình trong cuộc kháng chiến chống Pháp và chiến lược chiến tranh nhân dân. Ông đánh giá đó là “biểu tượng cho lực lượng yếu chống lại lực lượng mạnh bằng chính trị và quân sự”.

Cecil B. Currey, giáo sư giảng dạy lịch sử tại Đại học Nam Florida, Mỹ, trong cuốn “Chiến thắng bằng mọi giá”, đã xây dựng chân dung Đại tướng Võ Nguyên Giáp từ thuở thiếu thời đến khi trở thành Tổng Tư lệnh, tập trung vào khả năng quân sự xuất chúng, ý chí bất khuất và tài năng lãnh đạo quần chúng. Ông nhận định rằng mặc dù không qua trường lớp đào tạo quân sự chính quy, Đại tướng đã ghi những chiến công huy hoàng.Thắng lợi của Đại tướng Võ Nguyên Giáp không chỉ đơn thuần về mặt quân sự mà còn là những trận toàn thắng về chính trị. Ông cũng ca ngợi khả năng động viên và tổ chức quần chúng xuất sắc của Tướng Giáp.

Peter Mac Donald, nhà nghiên cứu khoa học lịch sử quân sự người Anh, đánh giá Đại tướng Võ Nguyên Giáp là “một trong những thống soái lớn của mọi thời đại” với phẩm chất phi thường trong mọi lĩnh vực chiến tranh. Ông cho rằng rất khó có vị tướng nào có thể so sánh với ông trong việc kết hợp chiến tranh du kích với chiến tranh chính quy, một sự kết hợp xưa nay chưa từng có.

Tướng Marcel Bigéard, vị tướng Pháp từng chỉ huy quân đội Pháp tại Việt Nam, có thời gian đối đầu với Đại tướng Võ Nguyên Giáp nhận xét: “Võ Nguyên Giáp đã chỉ huy và chiến thắng qua một thời gian khá dài, đạt được kết quả ấy trong thời gian suốt 30 năm, thật là một chiến tích kỳ diệu”.

Đại tướng Mỹ William Westmoreland, đối thủ của Đại tướng Võ Nguyên Giáp trong cuộc chiến tranh của Mỹ tại Việt Nam, nhận xét: “Võ Nguyên Giáp là một con người cương nghị, một vị tướng vĩ đại” và Westmoreland tìm thấy ở Đại tướng Võ Nguyên Giáp một con người đầy nghị lực.

Qua hai cuộc kháng chiến chống Pháp và chống Mỹ của Việt Nam, nhiều nhà sử học quốc tế công nhận Đại tướng Võ Nguyên Giáp là một thiên tài quân sự vĩ đại, độc đáo, người đã tạo nên những chiến thắng lịch sử bằng sự kết hợp nhuần nhuyễn giữa yếu tố chính trị, quân sự, và đặc biệt là tài năng vận dụng sáng tạo đường lối chiến tranh nhân dân để đánh bại những đối phương lớn hơn mình rất nhiều.

Quân đội Nhân dân Việt Nam đã chiến đấu và chiến thắng vì có được vị chỉ huy xuất sắc là Đại tướng Võ Nguyên Giáp. Đại tướng xứng đáng là “Người anh Cả” trong quá trình xây dựng và trưởng thành của quân đội ta.