Phát biểu kết luận tại Hội nghị Trung ương 2 Khóa XIV, Tổng Bí thư Tô Lâm chỉ rõ: mục tiêu tăng trưởng hai con số là yêu cầu khách quan xuất phát từ đòi hỏi của quá trình phát triển đất nước trong giai đoạn mới và khát vọng vươn lên của cả dân tộc. Đây chính là mệnh lệnh chiến lược. Do đó, cần phải kiên trì thực hiện để tăng trưởng kinh tế cao, bền vững, thực chất, bứt phá, vượt qua "bẫy thu nhập trung bình" và thay đổi về chất lực lượng sản xuất.

Mục tiêu này không phải là “viển vông” mà có căn cứ từ cơ sở lý luận và thực tiễn.

1. Về cơ sở lý luận, mục tiêu tăng trưởng hai con số dựa trên sự vận động của nền kinh tế hiện đại.

Mô hình tích lũy vốn và lao động truyền thống dần bị thay thể bởi mô hình phát triển mới, nơi tri thức, dữ liệu và công nghệ trở thành những yếu tố sản xuất quyết định. Các công nghệ mới như trí tuệ nhân tạo (AI), dữ liệu lớn (Big Data), chuỗi khối (Blockchain) và bán dẫn đang mở ra khả năng cho các nước đi sau thực hiện chiến lược "đi tắt, đón đầu" (leapfrogging), rút ngắn lộ trình phát triển bằng cách tham gia sâu vào chuỗi giá trị toàn cầu.

Tư duy quản trị hiện đại coi Nhà nước là chủ thể kiến tạo môi trường thuận lợi thay vì chỉ dừng lại ở vai trò quản lý hành chính. Chuyển đổi mạnh mẽ từ tư duy "tiền kiểm" sang "hậu kiểm", tháo gỡ triệt để các rào cản thể chế để giải phóng và huy động các nguồn lực xã hội,. Nhà nước đóng vai trò thiết kế các cơ chế vận hành minh bạch, ổn định nhưng linh hoạt, như các cơ chế thử nghiệm chính sách (regulatory sandbox) cho các lĩnh vực mới như kinh tế số, AI, công nghệ tài chính, giúp tạo ra lợi thế cạnh tranh trong kỷ nguyên số. Lý luận về thể chế phát triển khẳng định rằng khi các rào cản được tháo gỡ, Nhà nước đóng vai trò kiến tạo sẽ giải phóng và kết nối các nguồn lực xã hội thành động lực tăng trưởng thực sự.

2. Về cơ sở thực tiễn, Việt Nam đang đứng trước một "cửa sổ cơ hội" đặc biệt từ sự hội tụ của ba yếu tố: bối cảnh quốc tế, nội lực quốc gia và năng lực điều hành. Đây là “thời điểm vàng” để Việt Nam bứt phá phát triển.

Sự tái cấu trúc của chuỗi cung ứng toàn cầu sau đại dịch Covid 19 và chiến tranh thương mại khiến Việt Nam nổi lên như một điểm đến hấp dẫn của dòng vốn FDI. Năm 2023, vốn FDI đăng ký đạt 36,6 tỷ USD. Đến năm 2025, con số thực hiện đạt kỷ lục 27,6 tỷ USD, cho thấy niềm tin của nhà đầu tư quốc tế.

Sự bứt phá của các cực tăng trưởng của nền kinh tế. Hệ thống hạ tầng chiến lược như cao tốc Bắc - Nam, các cảng biển và sân bay quốc tế góp phần xây dựng "trục xương sống" và các không gian kinh tế mới. Đến hết năm 2025, Việt Nam đã hoàn thành 3.345 km đường bộ cao tốc, cơ bản thông suốt trục cao tốc Bắc - Nam phía Đông, giúp kết nối các vùng kinh tế trọng điểm (hiện đóng góp 70% GDP) thành một chỉnh thể thống nhất. Việc phát triển đồng bộ các loại hình hạ tầng giúp hình thành các "không gian kinh tế mới", thúc đẩy sự ra đời của các khu công nghiệp, đô thị và trung tâm dịch vụ dọc theo các tuyến giao thông huyết mạch. Đồng thời việc nâng cấp hạ tầng là đột phá trong việc giảm chi phí logistics, giúp tối ưu hóa chi phí vận hành nền kinh tế. Đồng thời, đây là "bệ phóng" để thu hút nguồn lực quốc tế, hấp dẫn dòng vốn FDI và đón đầu dịch chuyển chuỗi cung ứng. Bên cạnh hạn tầng vật lý, việc phát triển hạ tầng số (5G, trung tâm dữ liệu) đang tạo ra một nền tảng kết nối thông minh, hỗ trợ chuyển đổi mô hình tăng trưởng dựa trên tri thức và công nghệ.

Bên cạnh đó, với quy mô dân số hơn 100 triệu người và sự gia tăng nhanh chóng của tầng lớp trung lưu gia cùng lực lượng lao động trẻ, nhạy bén công nghệ là "bệ phóng" vững chắc cho mục tiêu tăng trưởng cao.

3. Sự ổn định chính trị - xã hội và nội lực phát triển của Việt Nam là trụ đỡ quan trọng cho khát vọng phát triển bứt phá. Đây chính là lợi thế cạnh tranh cốt lõi giúp Việt Nam duy trì sức hấp dẫn đầu tư.

Khát vọng tăng trưởng hai con số hiện nay không chỉ dừng lại ở con số mà là sự phản ánh tư duy quản trị hiện đại nhằm tận dụng hiệu quả những động lực phát triển mới của thời đại. Tư tuy quản trị chuyển từ mô hình quản lý truyền thống sang quản trị kiến tạo, dựa trên tri thức và công nghệ, với phương thức quản trị thực chất: "Lựa chọn đúng - Triển khai nhanh - Đo lường bằng kết quả".

Việt Nam tiến hành cải cách bộ máy hành chính Nhà nước, vận hành chính quyền địa phương 2 cấp nhằm bỏ tầng nấc trung gian, chuẩn hóa dữ liệu để vận hành bộ máy thông suốt, phục vụ người dân và doanh nghiệp tốt hơn.

Tuy vậy, cũng cần nhấn mạnh rằng, mục tiêu tốc độ tăng trưởng cao phải đi đôi với chất lượng, đảm bảo ổn định kinh tế vĩ mô và không làm tổn hại đến nguồn lực của thế hệ tương lai. Việt Nam không chấp nhận tăng trưởng bằng mọi giá hay đánh đổi môi trường và công bằng xã hội lấy tốc độ đơn thuần. Thành quả tăng trưởng phải được chia sẻ công bằng, nâng cao đời sống vật chất, tinh thần của Nhân dân, tạo nền tảng cho sự đồng thuận xã hội.

Mục tiêu tăng trưởng hai con số được luận giải một cách khoa học dựa trên tư duy quản trị mới: dùng thể chế để khơi thông nguồn lực, dùng công nghệ để tạo bước nhảy vọt và dùng kết quả thực chất để phục vụ con người. Mục tiêu này buộc mỗi phần trăm tăng trưởng GDP phải chứa đựng hàm lượng tri thức và giá trị gia tăng cao hơn, dựa trên tăng năng suất các nhân tố tổng hợp, trong đó tri thức, dữ liệu và công nghệ là những yếu tố sản xuất quyết định./.