Trường nội trú liên cấp tại các xã biên giới của tỉnh Điện Biên có ý nghĩa, vai trò hết sức quan trọng, các trường liên cấp tại các xã biên giới là nơi học sinh vùng biên có nơi học tập, sinh hoạt ổn định. Đây là chủ trương lớn, rất nhân văn của Đảng, góp phần nâng cao dân trí, phát triển nguồn nhân lực, kinh tế - xã hội, giữ vững biên cương Tổ quốc.

Sinh thời, Chủ tịch Hồ Chí Minh đặc biệt quan tâm xây dựng và phát triển sự nghiệp giáo dục và đã có những chỉ dẫn rất sâu sắc và toàn diện về xây dựng một nền giáo dục độc lập, tiến bộ, toàn diện, hiện đại, nhân văn. Trong thư gửi cho học sinh nhân ngày khai trường đầu tiên của nước Việt Nam Dân  chủ cộng hoà năm 1945, Người chỉ rõ: “Non sông Việt Nam có trở nên tươi đẹp hay không, dân tộc Việt Nam có bước tới đài vinh quang để sánh vai với các cường quốc năm châu được hay không, chính là nhờ một phần lớn ở công học tập của các em”[1]. Trong công cuộc xây dựng chủ nghĩa xã hội, Người khẳng định: “Muốn xây dựng chủ nghĩa xã hội, trước hết cần có những con người xã hội chủ nghĩa”[2]. Trong bối cảnh Cách mạng công nghiệp lần thứ tư, chất lượng nguồn nhân lực không chỉ được đo bằng quy mô dân số mà chủ yếu bằng dân trí, trình độ văn hóa, năng lực lãnh đạo, quản lý và kỹ năng nghề nghiệp. Giáo dục - đào tạo giữ vai trò quyết định trong phát triển con người toàn diện, có đủ đức và tài, “vừa hồng, vừa chuyên”, phát huy trí tuệ và phẩm chất để xây dựng, bảo vệ Tổ quốc, nâng cao đời sống Nhân dân và hiện thực hóa mục tiêu dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh. Thông báo kết luận số 81-TB/TW ngày 18/7/2025 của Bộ Chính trị về chủ trương đầu tư xây dựng trường học nội trú tại các xã biên giới là một quyết sách lớn, mang ý nghĩa chính trị, xã hội và nhân văn sâu sắc, thể hiện sự quan tâm đặc biệt của Đảng và Nhà nước đối với đồng bào vùng biên giới, nhất là đội ngũ giáo viên và học sinh.

Việc xây dựng các trường tại các xã biên giới đất liền là một chủ trương lớn, có ý nghĩa chiến lược quan trọng đối với sự phát triển bền vững của đất nước nói chung và tỉnh Điện Biên nói riêng. Thứ nhất, việc xây dựng các trường phổ thông nội trú liên cấp tiểu học và trung học cơ sở tại các xã biên giới góp phần thúc đẩy phát triển toàn diện vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi. Trước hết, mô hình này tạo điều kiện thuận lợi để nâng cao dân trí, giúp học sinh vùng sâu, vùng xa, vùng biên giới được tiếp cận với môi trường giáo dục chất lượng, ổn định và đầy đủ hơn. Khi được học tập trong điều kiện tốt, học sinh có cơ hội phát triển toàn diện về kiến thức, kỹ năng và phẩm chất, từ đó hình thành nguồn nhân lực tại chỗ phục vụ sự phát triển của địa phương trong tương lai. Thứ hai, việc xây dựng trường nội trú liên cấp góp phần bảo đảm an sinh xã hội, giảm bớt khó khăn cho gia đình học sinh vùng biên giới. Nhiều học sinh không còn phải đi học xa, vượt đèo, lội suối, nhất là trong mùa mưa lũ, qua đó hạn chế tình trạng nghỉ học hoặc bỏ học giữa chừng. Khi học sinh được bố trí nơi ăn, ở, sinh hoạt tập trung, các em có điều kiện học tập tốt hơn, đồng thời gia đình cũng giảm bớt gánh nặng về chi phí và thời gian chăm sóc con em. Điều này góp phần nâng cao tỷ lệ duy trì sĩ số, nâng cao chất lượng giáo dục vùng khó khăn. Thứ ba, mô hình trường liên cấp nội trú tại các xã biên giới còn có ý nghĩa quan trọng trong củng cố quốc phòng, an ninh. Giáo dục phát triển giúp người dân nâng cao nhận thức, ổn định đời sống, tăng cường niềm tin vào chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước. Khi đời sống vật chất và tinh thần được cải thiện, người dân yên tâm sinh sống, gắn bó với địa bàn, từ đó hình thành “thế trận lòng dân” vững chắc, góp phần bảo vệ chủ quyền, an ninh biên giới quốc gia. Thứ tư, các trường nội trú liên cấp còn là môi trường để tăng cường giao lưu, gắn kết học sinh các dân tộc, góp phần củng cố khối đại đoàn kết toàn dân tộc. Thông qua học tập và sinh hoạt chung, học sinh các dân tộc có điều kiện hiểu biết, chia sẻ và hỗ trợ lẫn nhau, tạo nên môi trường giáo dục giàu bản sắc văn hóa, đồng thời phát huy những giá trị truyền thống tốt đẹp của từng dân tộc. Đây cũng là cơ hội để giữ gìn và phát huy bản sắc văn hóa đặc sắc của các dân tộc trong quá trình phát triển.

Ảnh: Lễ động thổ khởi công dự án Trường PTDTNT liên cấp Tiểu học và THCS tại xã Mường Nhé (Nguồn: Báo Văn hóa)

Thực hiện Thông báo kết luận số 81-TB/TW và Nghị quyết số 298/NQ-CP ngày 26/9/2025 của Chính phủ, tỉnh Điện Biên phấn đấu hoàn thành mục tiêu đầu tư xây dựng 15 trường phổ thông nội trú liên cấp tiểu học và trung học cơ sở ở 15/15 xã biên giới. Các trường được xây dựng theo mẫu thiết kế được Bộ Xây dựng ban hành, đảm bảo đầu tư đồng bộ, với hệ thống hạ tầng kỹ thuật đầy đủ (phòng học văn hóa, phòng học bộ môn, phòng ở nội trú học sinh, phòng công vụ giáo viên, khối hành chính, nhà ăn, nhà bếp, khu thể thao và hệ thống hạ tầng phụ trợ sân, đường, cổng, hàng rào, hệ thống cấp nước sinh hoạt…) trên diện tích đất từ 5 - 10 ha và phải đảm bảo tuyệt đối an toàn.

Ngày 27/7/2025, tỉnh Điện Biên tổ chức khởi công xây dựng Trường liên cấp Tiểu học và Trung học cơ sở xã Si Pa Phìn. Đây là công trình khởi công đầu tiên trong hệ thống 248 trường và đã khánh thành, đưa vào sử dụng ngày 31/01/2026. Cùng với đó, 14 trường phổ thông dân tộc nội trú liên cấp tại các xã Mường Pồn, Núa Ngam, Sam Mứn, Sín Thầu, Mường Nhé, Mường Chà, Nà Hỳ, Na Sang, Thanh Nưa, Quảng Lâm, Nà Bủng, Nậm Kè, Thanh Yên và Mường Nhà đã cơ bản hoàn thiện, đang được đẩy nhanh tiến độ để hoàn thành toàn bộ các hạng mục, sớm khánh thành và đưa vào sử dụng.

Với hệ thống cơ sở vật chất khang trang, đồng bộ, hiện đại, bền vững và bảo đảm an toàn, các công trình không chỉ bổ sung hạ tầng giáo dục mà còn tạo lập nền tảng cho bước chuyển biến căn bản, toàn diện về chất lượng giáo dục vùng biên giới. Đây là minh chứng sinh động cho chủ trương nhất quán của Đảng, Nhà nước về ưu tiên phát triển giáo dục ở địa bàn khó khăn; đồng thời thể hiện cam kết bảo đảm công bằng trong tiếp cận giáo dục, từng bước thu hẹp khoảng cách phát triển giữa các vùng, miền, tạo cơ hội phát triển bình đẳng cho mọi trẻ em. Đầu tư phát triển giáo dục vùng biên là giải pháp căn cơ để nâng cao dân trí, đào tạo nguồn nhân lực tại chỗ và thúc đẩy giảm nghèo bền vững. Các trường nội trú liên cấp không chỉ mở rộng cơ hội tiếp cận giáo dục bình đẳng cho học sinh vùng khó khăn mà còn tạo động lực phát triển kinh tế – xã hội, thu hẹp khoảng cách vùng miền, nâng cao đời sống nhân dân. Đây là chủ trương lớn, giàu tính nhân văn, mang tầm chiến lược lâu dài, thể hiện sự quan tâm sâu sắc của Đảng, Nhà nước và cả hệ thống chính trị; đồng thời góp phần củng cố khối đại đoàn kết toàn dân tộc, giữ vững ổn định chính trị - xã hội và quốc phòng, an ninh nơi phên dậu Tổ quốc./.

 

[1] Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2011, tập 4, tr.35.

[2] Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb Chính trị quốc gia, H, 2011, tập 4, tr.66.