Yêu cầu nâng cao chất lượng đào tạo lý luận chính trị trong bối cảnh mới
Chất lượng đội ngũ cán bộ là một trong những yếu tố quyết định hiệu lực, hiệu quả hoạt động của hệ thống chính trị. Trong đó, đào tạo lý luận chính trị không chỉ trang bị kiến thức về chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước mà còn góp phần hình thành phương pháp tư duy khoa học, bản lĩnh chính trị, ý thức trách nhiệm và năng lực tổ chức thực tiễn.
Trong bối cảnh vận hành chính quyền địa phương hai cấp, yêu cầu đối với đội ngũ cán bộ, nhất là cán bộ cơ sở, ngày càng toàn diện. Khối lượng công việc lớn, phạm vi trách nhiệm rộng, yêu cầu giải quyết công việc nhanh chóng, đúng thẩm quyền đòi hỏi người cán bộ không chỉ nắm vững lý luận mà còn phải biết vận dụng kiến thức vào giải quyết những vấn đề cụ thể tại địa phương. Điều đó đặt ra yêu cầu đổi mới hoạt động đào tạo trung cấp lý luận chính trị. Chất lượng đào tạo không chỉ được nhìn nhận qua kết quả thi kết thúc phần học mà phải thể hiện ở sự chuyển biến về nhận thức, phương pháp học tập, ý thức tổ chức kỷ luật và khả năng vận dụng lý luận vào thực tiễn công tác. Đặc biệt, Quy định số 222-QĐ/TW ngày 06/10/2026 của Ban Bí thư về chức năng, nhiệm vụ, tổ chức bộ máy của trường chính trị tỉnh, thành phố tiếp tục khẳng định vị trí của trường chính trị trong hệ thống đào tạo, bồi dưỡng cán bộ của Đảng. Quy định xác định trường chính trị là đơn vị sự nghiệp trực thuộc tỉnh ủy, thành ủy, đồng thời mở rộng, cụ thể hóa nhiệm vụ đào tạo, bồi dưỡng kiến thức, kỹ năng lãnh đạo, quản trị địa phương, thực hiện phân cấp, phân quyền, chuyển đổi số và nâng cao năng lực thực thi công vụ của đội ngũ cán bộ. Như vậy, cùng với việc nâng cao vị trí, vai trò, trách nhiệm của trường chính trị cũng đặt ra ở mức độ cao hơn. Nhà trường không chỉ thực hiện nhiệm vụ truyền thụ kiến thức mà phải góp phần phát triển năng lực của đội ngũ cán bộ gắn với yêu cầu chức danh, vị trí việc làm và thực tiễn địa phương. Đối với Trường Chính trị tỉnh Phú Thọ, đây vừa là yêu cầu, vừa là động lực để tiếp tục đổi mới phương pháp giảng dạy, quản lý đào tạo, phát huy trách nhiệm tự học, tự rèn luyện của học viên và tăng cường sự phối hợp giữa Nhà trường với các cơ quan, đơn vị sử dụng cán bộ.
Những chuyển biến bước đầu từ ứng dụng mô hình “Học tập tốt - Rèn luyện tốt”
Xuất phát từ yêu cầu nâng cao chất lượng đào tạo, năm 2025, Trường Chính trị tỉnh Phú Thọ đã nghiên cứu, xây dựng mô hình “Học tập tốt - Rèn luyện tốt”, gọi tắt là mô hình “2 tốt”, và tiếp tục triển khai nghiên cứu ứng dụng trong năm 2026. Điểm cốt lõi của mô hình là xác lập mối quan hệ thống nhất giữa học tập và rèn luyện, trong đó học tập nhằm nâng cao trình độ nhận thức, phương pháp tư duy; rèn luyện nhằm hình thành ý thức tự giác, tinh thần trách nhiệm, kỷ luật và tác phong công tác. Hai phương diện này không tách rời mà bổ sung, tác động lẫn nhau trong quá trình hình thành phẩm chất, năng lực của người cán bộ.
Qua tổng hợp kết quả triển khai tại 05 lớp trung cấp lý luận chính trị, mô hình đã ghi nhận những chuyển biến tích cực. Trước hết, hoạt động tự học từng bước được tổ chức theo hướng có mục tiêu và sản phẩm cụ thể. Học viên chủ động nghiên cứu giáo trình, xác định nội dung trọng tâm, chuẩn bị câu hỏi và lựa chọn những vấn đề phát sinh từ thực tiễn công tác để trao đổi trước khi lên lớp. Sự thay đổi đáng chú ý không chỉ ở việc học viên chuẩn bị bài đầy đủ hơn mà ở cách tiếp cận kiến thức. Thay vì chủ yếu nghe giảng, ghi chép, nhiều học viên đã biết đặt câu hỏi, xác định những vấn đề chưa rõ, liên hệ với tình huống thực tiễn và chủ động tìm kiếm lời giải trong quá trình học tập. Trong giờ học, số lượt phát biểu, trao đổi và tham gia thảo luận có chiều hướng tăng. Nội dung trao đổi từng bước gắn với những khó khăn, bất cập trong thực hiện nhiệm vụ tại cơ sở. Qua đó, quá trình học tập không chỉ giúp củng cố kiến thức lý luận mà còn góp phần rèn luyện khả năng nhận diện vấn đề, phân tích nguyên nhân và đề xuất phương án giải quyết. Đối với hoạt động rèn luyện, việc sử dụng phiếu theo dõi của ban cán sự lớp, phiếu nhận xét của cặp đồng giảng và tổng hợp của giáo viên chủ nhiệm đã góp phần nâng cao tính thường xuyên, cụ thể trong quản lý học viên. Ý thức chấp hành nội quy, giờ giấc và trách nhiệm tham gia hoạt động học tập được quan tâm hơn. Đáng chú ý, mô hình còn tạo chuyển biến trong trách nhiệm của đội ngũ cán bộ, giảng viên. Giảng viên không chỉ truyền đạt kiến thức mà còn hướng dẫn phương pháp tự học, tổ chức thảo luận, nhận xét và phản hồi. Giáo viên chủ nhiệm có thêm thông tin để theo dõi, hỗ trợ, điều chỉnh hoạt động học tập, rèn luyện của học viên.
Tuy nhiên, quá trình triển khai cũng bộc lộ những hạn chế. Một bộ phận học viên chưa chủ động tự học, thiếu tích cực thảo luận; tình trạng đi muộn, ra ngoài giải quyết việc riêng vẫn xảy ra. Việc thay đổi giáo trình, kế hoạch đào tạo và sự thiếu thường xuyên trong phối hợp, phản hồi thông tin có thời điểm ảnh hưởng đến hiệu quả thực hiện. Những vấn đề đó cho thấy mô hình cần tiếp tục được hoàn thiện theo hướng thực chất, lấy sự chuyển biến về nhận thức, ý thức trách nhiệm và năng lực vận dụng kiến thức của học viên làm thước đo chủ yếu.
Ảnh: Hội thảo khoa học "Đánh giá hiệu quả ứng dụng mô hình "Học tập tốt - Rèn luyện tốt" trong các lớp Trung cấp lý luận chính trị ở Trường Chính trị tỉnh Phú Thọ (Nguồn: Cổng Thông tin điện tử tỉnh Phú Thọ)
Định hướng tiếp tục ứng dụng mô hình, nâng cao chất lượng đào tạo
Để mô hình “Học tập tốt - Rèn luyện tốt” thực sự phát huy hiệu quả, trước hết cần thống nhất nhận thức rằng đây không đơn thuần là một phong trào thi đua, mà là phương thức tổ chức và hỗ trợ quá trình học tập, rèn luyện, hướng tới nâng cao chất lượng đào tạo một cách thường xuyên, bền vững.
Thứ nhất, phát huy vai trò chủ thể và trách nhiệm tự học của học viên. Hoạt động tự học cần được tổ chức thống nhất trước, trong và sau giờ lên lớp. Trước giờ học, học viên nghiên cứu tài liệu, xác định trọng tâm, chuẩn bị vấn đề cần trao đổi; trong giờ học, tích cực thảo luận, phân tích tình huống; sau giờ học, tiếp tục củng cố nhận thức và vận dụng kiến thức vào nhiệm vụ công tác. Sản phẩm tự học phải phản ánh quá trình nghiên cứu, tư duy của người học, không chạy theo hình thức hoặc số lượng.
Thứ hai, nâng cao trách nhiệm của đội ngũ cán bộ, giảng viên trong tổ chức và quản lý đào tạo. Cặp đồng giảng cần phối hợp chặt chẽ trong hướng dẫn, quan sát, nhận xét chất lượng tham gia học tập của học viên. Giáo viên chủ nhiệm và ban cán sự lớp phải thực hiện tốt việc theo dõi, tổng hợp và phản hồi thông tin. Những nhận xét về học tập, rèn luyện cần được sử dụng để điều chỉnh phương pháp giảng dạy, hỗ trợ người học và nâng cao chất lượng quản lý lớp.
Thứ ba, tăng cường phối hợp giữa Nhà trường với cơ quan, đơn vị cử học viên đi học. Đây là giải pháp có ý nghĩa quan trọng trong điều kiện học viên trung cấp lý luận chính trị chủ yếu là cán bộ, công chức, viên chức đang thực hiện nhiệm vụ tại các cơ quan, địa phương. Sự phối hợp không nên chỉ dừng ở việc cử cán bộ tham gia đào tạo mà cần được duy trì trong suốt quá trình học tập, rèn luyện. Nhà trường cần xây dựng cơ chế trao đổi thông tin phù hợp với cấp ủy, cơ quan, đơn vị cử học viên đi học về tình hình chuyên cần, chấp hành nội quy, ý thức tự học, tinh thần tham gia thảo luận và kết quả học tập theo quy định. Thông tin phải khách quan, kịp thời, đúng thẩm quyền, bảo đảm mục đích quản lý và quyền lợi chính đáng của học viên. Trên cơ sở đó, cơ quan, đơn vị có trách nhiệm tạo điều kiện, động viên, nhắc nhở và phối hợp giải quyết những khó khăn phát sinh trong quá trình học tập. Cơ chế phối hợp này góp phần khắc phục tình trạng trách nhiệm quản lý học viên chỉ tập trung ở Nhà trường, đồng thời nâng cao nhận thức của người được cử đi học về mối quan hệ giữa trách nhiệm học tập với trách nhiệm thực hiện nhiệm vụ tại cơ quan, đơn vị.
Thứ tư, gắn học tập, rèn luyện với yêu cầu thực tiễn công tác. Cần tăng cường sử dụng tình huống thực tế, những vấn đề phát sinh trong lãnh đạo, quản lý và vận hành chính quyền địa phương hai cấp làm nội dung trao đổi, thảo luận. Qua đó, học viên không chỉ nắm vững lý luận mà còn hình thành phương pháp tiếp cận và giải quyết công việc khoa học. Đồng thời, tiếp tục hoàn thiện các biểu mẫu theo hướng tinh gọn, tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin trong theo dõi, tổng hợp và phản hồi; không hình thành thêm hệ thống chấm điểm độc lập với quy chế đào tạo.
Những kết quả bước đầu từ mô hình “Học tập tốt - Rèn luyện tốt” tại Trường Chính trị tỉnh Phú Thọ đã khẳng định giá trị của việc phát huy tính chủ động, trách nhiệm của học viên và tăng cường sự phối hợp giữa người dạy, người học và người quản lý. Tiếp tục hoàn thiện mô hình theo hướng thực chất, gắn học tập với rèn luyện, kết hợp trách nhiệm của Nhà trường với cơ quan cử cán bộ đi học sẽ góp phần nâng cao chất lượng đào tạo Trung cấp lý luận chính trị, đáp ứng yêu cầu xây dựng đội ngũ cán bộ có bản lĩnh chính trị, tư duy khoa học, kỷ luật và năng lực thực hiện nhiệm vụ trong giai đoạn mới./.
